Rafał Byrski PZPNRafał Byrski PZPN
RedakcjaRafał Byrski
Rafał Byrski

Redaktor Naczelny

Redaktor Naczelny Biblioteki PZPN, sprawuje nadzór merytoryczny nad serwisem, zajmuje się także pisaniem artykułów i redagowaniem stron meczów. Posiada ogromne doświadczenie w roli wydawcy w TVP, TVN, Wizji Sport, nSport, Polsacie Sport. Maniak statystyk i historii sportu (w tym oczywiście futbolu). 

Lista artykułów
norwegia - polska (24.03.2001)norwegia - polska (24.03.2001)

Jak „Oli” upokorzył Wikingów

Akcja tego „filmu” rozwinęła się błyskawicznie. Jak w amerykańskim kinie, choć w dobrze nam znanych realiach. W lipcu 2000 roku Emmanuel Olisadebe otrzymał polskie obywatelstwo. Miesiąc później zadebiutował w reprezentacji i na dzień dobry wbił gola Rumunom. A na początku września został bohaterem sensacyjnego zwycięstwa nad Ukrainą w Kijowie. Tak zaczął się pamiętny serial z udziałem pierwszego czarnoskórego piłkarza w biało-czerwonej koszulce. Dzięki jego ośmiu golom w eliminacjach nasza drużyna znowu pojechała na mistrzostwa świata. Na ten awans czekaliśmy szesnaście lat. Dwa trafienia Nigeryjczyka z polskim paszportem miały szczególne znaczenie. 24 marca 2001 roku kadra Jerzego Engela w porywającym stylu wygrała z Norwegią. I to na „gorącym terenie”, choć w chłodnym tego dnia Oslo.

Zobacz więcej
polska - portugalia (29.10.1977)polska - portugalia (29.10.1977)

Ja tu już nie zagram!

Stadion Śląski był jego drugim domem. Tym reprezentacyjnym. To na nim Kazimierz Deyna debiutował w drużynie narodowej (8:0 z Turcją w 1968 roku). To na nim razem z kolegami wygrywał pamiętne boje z Anglią (2:0), Walią (3:0) czy Holandią (4:1). To na nim strzelił kapitalnego gola z rzutu rożnego. Ale w tym samym meczu doznał także jednego z największych upokorzeń. Został wygwizdany przez własnych kibiców, choć to dzięki jego trafieniu biało-czerwoni awansowali na mundial w Argentynie. 

Zobacz więcej
polska - san marino (28 kwietnia 1993)polska - san marino (28 kwietnia 1993)

Ręka wstydu

Jan Tomaszewski opowiadał kiedyś w studiu TVP o „zdolności manualnej nogi”. Z kolei Jan Furtok mógłby opowiedzieć historię o „zdolności manualnej ręki”. Jego ręki. Spotkanie z San Marino miało być dla kadry Andrzeja Strejlaua tylko przyjemną chwilą oddechu w rywalizacji o awans na amerykański mundial. 28 kwietnia 1993 roku w Łodzi trzeba było „zaksięgować” trzy punkty z najsłabszą drużyną grupy i szykować się na decydujące starcia z Anglią, Norwegią i Holandią. Zamiast spacerku były jednak męczarnie i skromne 1:0 po „rękodziele” Furtoka. Ten gol i ten mecz z San Marino od dawna mają swoje miejsce w historii polskiego futbolu. Niestety, mało chwalebne.

Zobacz więcej
Polscy piłkarze po strzeleniu gola Anglikom.Polscy piłkarze po strzeleniu gola Anglikom.

Lepsi od Eskimosów, czyli historia meczów z Anglią

Z Anglikami zawsze były problemy. Ich „splendid isolation” także w futbolu miała się całkiem dobrze. Wystarczy przypomnieć, że reprezentacja tego kraju zadebiutowała w mistrzostwach świata dopiero dwadzieścia lat po premierowym turnieju w Urugwaju (1930). A jak już Anglicy wystartowali, to się… skompromitowali. No bo jak inaczej skomentować porażkę 0:1 ze Stanami Zjednoczonymi na brazylijskim mundialu? Przed tym spotkaniem dziennikarze z Wysp Brytyjskich pisali, że są tylko dwie nacje, które nie potrafią grać w piłkę: Eskimosi i Amerykanie. Polacy grali wtedy lepiej od Eskimosów, ale nie na tyle, by dostąpić zaszczytu zmierzenia się z „ojcami futbolu”. Do pierwszego starcia doszło dopiero w 1966 roku. Z 19 dotychczasowych meczów, aż 17 było spotkaniami o punkty. Wygraliśmy tylko raz, ale wszystkie spotkania miały niepowtarzalną otoczkę, historię i dramaturgię. Warto je przypomnieć. 

 

 

Zobacz więcej
górnik zabrze górnik zabrze

Pierwszy, ale nie jedyny

„Obrona czyni cię niepokonanym, ale jeśli chcesz zwyciężyć, musisz zaatakować” – napisał Sun Zi w „Sztuce wojennej”. Nie wiemy, czy Stanisław Oślizło czytał książkę jednego z największych starożytnych myślicieli Dalekiego Wschodu, ale na pewno radę słynnego Chińczyka przekuł w czyn. 29 kwietnia 1970 roku to właśnie gol środkowego obrońcy Górnika poderwał kolegów do walki. Piłkarze z Zabrza przegrywali 0:2 z Manchesterem City w finale Pucharu Zdobywców Pucharów. Po kontaktowej bramce Oślizły Górnik wreszcie zaczął grać odważniej, ale strat nie odrobił. Trofeum trafiło do drużyny z niebieskiej części Manchesteru.

Zobacz więcej
albania – polska (30.05.1985)albania – polska (30.05.1985)

Podróż last minute

Takiego tempa nie mieli nawet bohaterowie słynnej powieści Juliusza Verne’a. Oni podróżowali dookoła świata przez 80 dni. Zbigniew Boniek musiał z Brukseli do Tirany dotrzeć w kilkanaście godzin. Co więcej, na początek i na koniec tej przygody wybiegł na boisko, by wziąć udział w dwóch bardzo ważnych meczach. I to dzień po dniu! W obu w istotny sposób przyczynił się do zwycięstwa swoich drużyn.

Zobacz więcej
polska - wlochy 2:1 (23.06.1974) polska - wlochy 2:1 (23.06.1974)

Głowa do pozłoty

W tym golu wszystko się zgadzało. Wszystko było majstersztykiem. Często z przymrużeniem oka patrzymy na futbol sprzed lat. Bramka Andrzeja Szarmacha strzelona Włochom na mundialu w Niemczech (1974) wciąż budzi jednak podziw i respekt dla wyjątkowej klasy strzelca. Nie jest wyblakłą „perłą z lamusa”, ale kanonem, którym zachwycają się kolejne pokolenia kibiców. Jednak nie tylko „Diabeł” zasłużył w tej akcji na uznanie – także jego koledzy z zespołu: Henryk Kasperczak i Grzegorz Lato.

Zobacz więcej
Zygmunt Kukla Zygmunt Kukla

21 stycznia 1948

Był kolorowym ptakiem polskiego futbolu. Podkreślał to nie tylko zachowaniem, ale także ubiorem. Do legendy przeszły jego dowcipy i żarty, które nagminnie robił kolegom oraz… przełożonym. Rozpuścił na przykład plotkę, że buduje sobie willę w Zakopanem, choć nie było w tym prawdy. W trakcie kariery często brał udział w mocno zakrapianych imprezach. Nie wypierał się również, że grał w ustawianych meczach. To był jednak tylko dodatek do tego, co kochał najbardziej. 21 stycznia minęła rocznica urodzin znakomitego bramkarza Zygmunta Kukli.

Zobacz więcej
grzegorz latogrzegorz lato

Chłopski zamach króla

Upał był niemiłosierny. Pogoda w trakcie jednego z najważniejszych meczów w historii polskiego futbolu zdecydowanie faworyzowała rywali. Przecież to Brazylijczycy częściej niż Polacy biegają po boisku w takich warunkach. I to biegają jak charty. Ale 6 lipca 1974 roku trafili na godnego siebie przeciwnika. Na Stadionie Olimpijskim w Monachium Grzegorz Lato harował od jednego pola karnego do drugiego. I to jego gol rozstrzygnął o wygranej w meczu o trzecie miejsce na świecie. A Lacie zapewnił koronę króla strzelców niemieckiego mundialu. 

Zobacz więcej
Antoni Szymanowski - mundial 1974Antoni Szymanowski - mundial 1974

13 stycznia 1951

W reprezentacji Kazimierza Górskiego uchodził za największego melomana. Nie było zagranicznego wyjazdu, z którego nie przywiózłby pokaźnej kolekcji winyli. Antoni Szymanowski (13 stycznia obchodzi 70 urodziny) był jednak nie tylko nałogowym zbieraczem płyt. W swojej kolekcji ma także dwa medale olimpijskie i krążek mistrzostw świata. A tych reprezentacyjnych trofeów mogło być jeszcze więcej.

Zobacz więcej
zbigniew boniek w meczu z Peru (22.06.1982)zbigniew boniek w meczu z Peru (22.06.1982)

Fotel dla pana Bońka

Atmosfera wokół kadry nie była zła. Była bardzo zła. Drużyna Antoniego Piechniczka jechała na mundial do Hiszpanii (1982) z dużymi nadziejami. Nie bez podstaw. Dwa eliminacyjne zwycięstwa nad NRD czy wyjazdowa wygrana w towarzyskim starciu z mistrzem świata Argentyną pokazały, że w tej drużynie jest potencjał. Jak duży? Nawet na strefę medalową. Ale po dwóch bezbramkowych remisach z Włochami i Kamerunem biało-czerwoni stanęli pod ścianą. Albo w ostatnim meczu grupowym wygrają z Peru, albo tego samego dnia czarterem wracają do Polski. Po spotkaniu z Kamerunem krytyka dziennikarzy skupiła się na Zbigniewie Bońku.

Zobacz więcej
Węgry - Polska 1:0 (18.12.1921)Węgry - Polska 1:0 (18.12.1921)

18 grudnia 1921

Dla gospodarzy to spotkanie było tylko epizodem, dla gości miało rangę historyczną. 18 grudnia 1921 roku reprezentacja Polski rozegrała swój pierwszy oficjalny mecz międzypaństwowy. Na stadionie Hungaria w Budapeszcie biało-czerwoni przegrali z Węgrami 0:1.

Zobacz więcej
lubański strzela gola dla Polski lubański strzela gola dla Polski

O zgubnym przekładaniu piłki z nogi na nogę

Pogadanka ekonomisty na zgrupowaniu piłkarskiej reprezentacji Polski? Teraz taka sytuacja wydaje się niedorzeczna, ale 47 lat temu zdarzyła się naprawdę. W czerwcu 1973 roku drużyna Kazimierza Górskiego przygotowywała się do meczu z Anglią w Kamieniu koło Rybnika. Działacze wpadli na pomysł, by fachowiec z dziedziny ekonomii przedstawił piłkarzom sytuację gospodarczą Wielkiej Brytanii. Możemy się tylko domyślać, jak ten pomysł przyjęli sami zainteresowani. Ale na tym samym zgrupowaniu znacznie ważniejsza okazała się inna pogadanka. Udzielił jej Włodzimierzowi Lubańskiemu drugi trener kadry Jacek Gmoch. Dotyczyła wprawdzie tylko jednego obywatela Wielkiej Brytanii, ale bardzo ważnego. 

Zobacz więcej
Polska - Cypr 31.10.1976Polska - Cypr 31.10.1976

Z idolem za pan brat

Fajnie mieć idola. Człowieka, na którym się wzorujesz, który rozpala twoją wyobraźnię, którego plakat wieszałeś w młodości nad łóżkiem. Ale nie każdy ma później okazję zagrać ze swoim guru w jednej drużynie. I to w reprezentacji Polski. Takich wydarzeń po prostu się nie zapomina. Nic dziwnego, że dla Stanisława Terleckiego (na zdjęciu piąty od lewej) wielkim przeżyciem było spotkanie z Włodzimierzem Lubańskim (trzeci od lewej) na zgrupowaniu przed meczem z Cyprem w eliminacjach mistrzostw świata 1978.

Zobacz więcej
Janusz KupcewiczJanusz Kupcewicz

9 grudnia 1955

Na mundialu w Hiszpanii miał podobną rolę do tej jaką wcześniej w reprezentacji odgrywał Kazimierz Deyna. Technika, przegląd pola, ostatnie podanie, kierowanie grą, strzały z dystansu – to były atuty nie tylko „Kaki”, ale także Janusza Kupcewicza. 9 grudnia medalista Espana’82 skończył 65 lat.

Zobacz więcej
ryszard tomczyk i włodzimierz lubański ryszard tomczyk i włodzimierz lubański

Kapitan nie strzela!

Półfinał mistrzostw Europy. Polacy przegrywają 0:1, jednak w ostatnich minutach sędzia po faulu na Robercie Lewandowskim dyktuje rzut karny. Stawka meczu jest ogromna, ale chyba nikt nie wyobraża sobie, by nasz kapitan nie podszedł do jedenastki. Tymczasem Lewandowski rezygnuje i prosi Kamila Glika, by ten strzelił za niego. Polskiemu kibicowi trudno uwierzyć w taką hipotetyczną sytuację. Ale w trakcie igrzysk w Monachium doszło do bardzo podobnego zdarzenia. Jego bohaterem także był kapitan biało-czerwonych. Nazywał się Włodzimierz Lubański (na zdjęciu w trakcie treningu w Monachium rozmawia z pięściarzem Ryszardem Tomczykiem).

 

 

Zobacz więcej
Andrzej GowarzewskiAndrzej Gowarzewski

Zmarł Andrzej Gowarzewski

Dla wielu osób był mistrzem i autorytetem. Jego wiedza była równie imponująca jak jego archiwum. Kilka pokoleń kibiców wychowało się na jego książkach, w tym unikalnych na skalę światową encyklopediach piłkarskich. W ostatnich latach, we współpracy z PZPN, wydał serię czterech albumów o historii polskiego futbolu. 16 listopada, w wieku 75 lat zmarł Andrzej Gowarzewski – jeden z najlepszych i najbardziej znanych historyków futbolu. 

Zobacz więcej
Przywitanie kapitanów obu drużyn, Johana Cruyffa i Kazimierza Deyny. Na piersi polskiego zawodnika jedyny w swoim rodzaju orzełek - czerwony, na białym tle.Przywitanie kapitanów obu drużyn, Johana Cruyffa i Kazimierza Deyny. Na piersi polskiego zawodnika jedyny w swoim rodzaju orzełek - czerwony, na białym tle.

Pomarańcza nie zawsze strawna...

W zimie Holendrzy jeżdżą na łyżwach, a latem na rowerze. Z gier zespołowych preferują głównie futbol. Te trzy dyscypliny to ich sporty narodowe, w których od lat odnoszą sukcesy. Reprezentacja piłkarzy trzykrotnie zdobyło wicemistrzostwo świata, a raz świętowała mistrzostwo Europy. W charakterystycznych pomarańczowych koszulkach biegało kilka pokoleń genialnych zawodników (na zdjęciu Johan Cruyff wita się z Kazimierzem Deyną przed meczem na Stadionie Śląskim w 1975 roku), a holenderski system szkolenia jest równie sławny jak jego przedstawiciele. Wiele z tych gwiazd grało w starciach z biało-czerwonymi. Przypomnijmy te najbardziej pamiętne chwile, choć nie zawsze „niderlandzka pomarańcza” była dla nas strawna.

Zobacz więcej
Ukraina - Polska 21.06.2016Ukraina - Polska 21.06.2016

Pod znakiem paradoksów, czyli historia meczów z Ukrainą

„Bilans musi wyjść na zero”. To nie tylko refren piosenki śpiewanej w latach 70. przez Jana Kaczmarka z wrocławskiego kabaretu „Elita”. To także idealny komentarz do historii polsko-ukraińskich spotkań. Trzy nasze wygrane, trzy rywali i dwa remisy. Bilans bramkowy? Także remisowy. Ale remisowo, to nie znaczy nudno. W ośmiu dotychczasowych meczach nie brakowało interesujących wydarzeń (także pozasportowych), zwrotów akcji oraz niespodziewanych rozstrzygnięć. I z reguły wygrywała nie ta drużyna, która była uznawana za faworyta. Lista polsko-ukraińskich paradoksów jest zresztą znacznie dłuższa.

Zobacz więcej
Anglia - Polska (17.10.1973)Anglia - Polska (17.10.1973)

Za kulisami Wembley'73

Czy jest jakiś mecz w historii polskiego futbolu, o którym napisano i powiedziano już wszystko? Odpowiedź wydaje się oczywista – Wembley’73. Każda rocznica pomnikowego meczu z Anglią w eliminacjach MŚ to okazja do kolejnych wspomnień. Z reguły powtarzanych rok po roku. My jednak pójdziemy pod prąd i postaramy się udowodnić, że nawet w tak znanym i popularnym temacie są jeszcze historie mało znane lub… nieznane w ogóle. Warto sobie także uzmysłowić, że to, co stało się tego październikowego wieczoru na jednym z najsłynniejszych stadionów świata, miało ogromny wpływ nie tylko na losy głównych aktorów tamtego wydarzenia, ale także na rozwój futbolu w obu krajach. Prześledźmy przygotowania do tego starcia i to, co zdarzyło się po nim.

Zobacz więcej
Piotr Skrobowski 1982/2017.Piotr Skrobowski 1982/2017.

Piotr Skrobowski

O takich piłkarzach mówi się „na wieki wieków talent”. Piotr Skrobowski „lekko, łatwo i przyjemnie” wszedł w wielki świat. Kariera sympatycznego blondyna z Krakowa rozpoczęła się modelowo. W juniorskich reprezentacjach Polski rozegrał prawie 80 spotkań. Z mistrzostw Europy do lat 18 przywiózł srebrny medal (1980) oraz nagrodę dla najlepszego obrońcy turnieju. Równie szybko trafił do pierwszej reprezentacji Polski. Wróżono mu wspaniałą przyszłość, ale na przeszkodzie stanęły kontuzje. Nawet na mundial w Hiszpanii (1982) pojechał ze złamaną kością strzałkową i cały turniej obejrzał z trybun. Do kraju wrócił z medalem, ale także z ogromnym niedosytem. To głównie z powodu urazów nie zrobił kariery na miarę wielkiego talentu. A w wieku zaledwie 23 lat pożegnał się z reprezentacją.

Zobacz więcej
polska - włochy (23.06.1974)polska - włochy (23.06.1974)

Od „dilettanti” do „maestri”, czyli historia meczów z Włochami

Włosi o amatorach mówią dosadnie „dilettanti”. Takimi piłkarskimi „dyletantami” długo byli dla czterokrotnych mistrzów świata polscy piłkarze. Później czas się zmieniły i biało-czerwoni z „dilettanti” stali się dla rywali „maestri” („mistrzami”). Pierwszy oficjalny mecz obie reprezentacje zagrały ze sobą dopiero w 1965 roku. Italia już wtedy była światową potęgą, my – tylko europejskim średniakiem. Zapewne jeszcze długo czekalibyśmy na starcie z Włochami, gdyby los nie przydzielił obu drużyn do jednej grupy w eliminacjach mistrzostw świata. Pierwsze starcie odbyło się na warszawskim Stadionie Dziesięciolecia. Italia przyjechała po bezbramkowy remis i bez większego trudu osiągnęła cel.

Zobacz więcej
Polska - Peru 18.06.1978Polska - Peru 18.06.1978

Diabelskie sztuczki… „Diabła”, czyli gole Andrzeja Szarmacha

W młodości chciał zostać… tancerzem. Brał nawet udział w zajęciach zespołu folklorystycznego w rodzinnym Gdańsku. Ostatecznie wybrał „taniec” z rywalami na boisku. I w imieniu wielu polskich kibiców możemy powiedzieć: to była świetna decyzja.

Zobacz więcej
Lech Wałęsa na trybunach stadionu Lechii Gdańsk w czasie meczu Lechia - Juventus (28.09.1983) Lech Wałęsa na trybunach stadionu Lechii Gdańsk w czasie meczu Lechia - Juventus (28.09.1983)

Owacje dla Lecha

Na boisku uwijały się gwiazdy światowego futbolu na czele z Michelem Platinim, Paolo Rossim, czy Zbigniewem Bońkiem, ale całe show i tak skradł niepozorny człowiek siedzący na trybunach. Niepozorny tylko z wyglądu, bo już wtedy był legendą „Solidarności” i symbolem walki z komunizmem. 28 września 1983 roku Lech Wałęsa przyszedł na stadion Lechii Gdańsk, która grała z Juventusem Turyn w Pucharze Zdobywców Pucharów. I jak na bohatera przystało został entuzjastycznie przywitany przez ludzi siedzących na trybunach. Wielu z nich zaczęło skandować zakazane wówczas przez PRL-owską propagandę słowo: „Solidarność”.

Zobacz więcej
Historia Jednego Zdjęcia - Grzegorz Piechna Historia Jednego Zdjęcia - Grzegorz Piechna

Diabeł czy anioł?

Na życiowy sukces nigdy nie jest za późno. Grzegorz Piechna został bohaterem masowej wyobraźni dopiero w wieku 28 lat. Jesień 2005 roku należała do napastnika Korony Kielce pieszczotliwie nazywanego „Kiełbasą” (na początku kariery grę w piłkę łączył z pracą w masarni). W ekstraklasie Piechna strzelał wtedy gole jak szalony, a to „szaleństwo” musiał dostrzec selekcjoner reprezentacji. Piechna dostał powołanie od Pawła Janasa na towarzyski mecz z Estonią (3:1). Z roli „jokera” wywiązał się bez zarzutu. W drugiej połowie wszedł na boisko i ustalił wynik meczu.

Zobacz więcej
Stefan Rzeszot Stefan Rzeszot

Komentatorska pomyłka wszech czasów

Można pomylić zawodników. Można nie zauważyć gola. Można nie zorientować się, że jeden z piłkarzy dostał czerwoną kartkę i z tego powodu zszedł boiska. Ale czy można pomylić dwie rywalizujące drużyny? I z tą nieświadomością komentować mecz? Wydaje się to mało realne, ale… tak się tylko wydaje. Historia bowiem zna i taki przypadek. Dotyczył on znanego w latach 70. komentatora Telewizji Polskiej Stefana Rzeszota (na zdjęciu z angielską gazetą wydaną tuż po meczu z Polską na Wembley w 1973 roku).

Zobacz więcej
Historia Jednego Zdjęcia - Maryla Rodowicz, Tomasz Hopfer i Bohdan Tomaszewski Historia Jednego Zdjęcia - Maryla Rodowicz, Tomasz Hopfer i Bohdan Tomaszewski

Królowa piosenki i tytani mikrofonu

Tego upalnego lata wszyscy Polacy byli kibicami. To właśnie w czerwcu 1974 roku drużyna Kazimierza Górskiego robiła furorę na piłkarskich mistrzostwach świata w Niemczech. Nic dziwnego, że mundialowe studio biło rekordy oglądalności. Nie tylko dlatego, że obywatele PRL-u byli „skazani” na dwa kanały TVP. Właśnie z tego okresu pochodzi to zdjęcie. Gospodarzem studia MŚ był Tomasz Hopfer (drugi od lewej), a gośćmi: Maryla Rodowicz i Bohdan Tomaszewski.

Zobacz więcej
Trener Janusz Wójcik i sponsor reprezentacji Zbigniew Niemczycki.Trener Janusz Wójcik i sponsor reprezentacji Zbigniew Niemczycki.

Niewidzialny szyld

Tego „szyldu” nikt nie widział, ale każdy o nim mówił. Jego geneza wiąże się z powrotem polskich piłkarzy z igrzysk w Barcelonie. 12 sierpnia 1992 roku na lotnisku Okęcie było co świętować. Kadra Janusza Wójcika (na zdjęciu wykonanym właśnie tego dnia Wójcik stoi ze Zbigniewem Niemczyckim) zdobyła srebrny medal przegrywając w finale po dramatycznym boju z Hiszpanią (2:3). Zawodnicy i trenerzy fetowanie sukcesu rozpoczęli jeszcze w samolocie. Nic dziwnego, że na warszawskie lotnisko ekipa wyszła w szampańskich humorach. Dosłownie i w przenośni.

Zobacz więcej
Od lewej: Józef Prutkowski, Adolf Dymsza i Marian Łącz Od lewej: Józef Prutkowski, Adolf Dymsza i Marian Łącz

Koledzy z garderoby i boiska

Łączyła ich nie tylko miłość do sztuki, ale także do… futbolu. Regularnie chodzili na mecze, lepiej lub gorzej kopali piłkę, a wieczorami spotykali się ze sportowcami w najmodniejszych lokalach stolicy. Na zdjęciu wykonanym w latach 60. XX wieku na stadionie Legii przez Eugeniusza Warmińskiego stoją od lewej: Józef Prutkowski, Adolf Dymsza i Marian Łącz.

Zobacz więcej
Polska - NRD 0:2 (22.07.1956) Polska - NRD 0:2 (22.07.1956)

Puchar bez właściciela

Tytuły były druzgocące. NAJCZARNIEJSZY DZIEŃ NASZEGO PIŁKARSTWA, JESZCZE JEDNO ROZCZAROWANIE, DNO UPADKU POLSKIEGO PIŁKARSTWA. Dziennikarze nie oszczędzali reprezentacji, która 22 lipca 1956 roku rozegrała towarzyskie spotkanie z Niemiecką Republiką Demokratyczną. Czym zasłużyli sobie na tak miażdżącą krytykę stojący na zdjęciu panowie? (od prawej: Horst Mahseli, Lucjan Brychczy, Czesław Ciupa, Jerzy Woźniak, Czesław Uznański, Marceli Strzykalski, Henryk Kempny, Leszek Jezierski, Roman Korynt, Ryszard Wyrobek i Edmund Zientara).

Zobacz więcej
mistrzostwa świata mexico 1986mistrzostwa świata mexico 1986

Nietypowi mundialowi turyści

To był wyjazd „na zachętę” i jednocześnie pierwszy taki przypadek w historii polskiego futbolu. Na mistrzostwa świata wybrało się więcej zawodników niż mogła liczyć kadra na ten turniej. Każdy z krajów, których reprezentacje awansowały na mundial w Meksyku, powinien zgłosić 22 zawodników. Tymczasem Antoni Piechniczek wziął do kraju Azteków dwóch graczy więcej: Krzysztofa Barana (na zdjęciu drugi od lewej) i Waldemara Prusika (trzeci od lewej). Oczywiście żaden z nich nie był oficjalnym reprezentantem. Ich rola ograniczała się do treningów i oglądania poczynań kolegów z perspektywy trybun. Obaj zostali nietypowi mundialowymi turystami.

Zobacz więcej
Powrót polskiej drużyny z mundialu 1982 (12.07.1982) Powrót polskiej drużyny z mundialu 1982 (12.07.1982)

Port lotniczy 1982

W latach 70. XX wieku wielką popularnością, także w naszych kinach, cieszyły się amerykańskie filmy z serii „Port lotniczy”. W sumie powstały cztery takie obrazy, a pierwszy z nich uważany jest za prekursora filmów katastroficznych. Być może sceny z tych produkcji przypomniały się polskim piłkarzom wracającym z mistrzostw świata w Hiszpanii (1982). Oni także przeżyli w samolocie chwile grozy.

Zobacz więcej
Polska - Włochy (08.07.1982)Polska - Włochy (08.07.1982)

Smutek w studiu TVP

Szczęście było blisko. W półfinale hiszpańskiego mundialu (1982) biało-czerwoni nie dali jednak rady rozpędzonym Włochom (na zdjęciu Paweł Janas w pojedynku z Paolo Rossim). To właśnie po golach Rossiego Squadra Azzurra wygrała 2:0 i zagrała z RFN w wielkim finale. Do dziś kibice dyskutują, co by było gdyby… Gdyby w starciu z Italią mógł zagrać odsunięty za kartki Zbigniew Boniek. Gdyby selekcjoner Antoni Piechniczek wystawił Andrzeja Szarmacha, który miał patent na Włochów i którego nasi rywale panicznie się bali. I słusznie, bo „Diabeł” dwukrotnie „skaleczył” słynnego bramkarza Dino Zoffa: w 1974 roku w finałach MŚ (2:1) i sześć lat później w spotkaniu towarzyskim (2:2).

Zobacz więcej
Henryk Maculewicz daje autograf swojej fance na mundialu 1978Henryk Maculewicz daje autograf swojej fance na mundialu 1978

Inżynier i królowa

Z reguły to laureatki konkursów piękności rozdają autografy swoim licznym wielbicielom. Na tym zdjęciu nastąpiła jednak zamiana ról. To piłkarz reprezentacji Polski Henryk Maculewicz nie odmówił podpisu urodziwej fance z Ameryki Południowej.

Zobacz więcej
Przywitanie kapitanów obydwu drużyn – Brazylijczyka Martima i Władysława Szczepaniaka.Przywitanie kapitanów obydwu drużyn – Brazylijczyka Martima i Władysława Szczepaniaka.

Mundial 1938

Akcja kultowej komedii „Vabank” nie bez powodu dzieje się w 1934 roku. Reżyser Juliusz Machulski przyznał, że najważniejsze było to, by Duńczyk (grany przez Witolda Pyrkosza) na uwagę Kwinty (w tej roli Jan Machulski), że pojedzie na mistrzostwa świata w piłce nożnej, gdy będzie grała Polska, mógł odpowiedzieć „Eee, to musiałbym żyć jeszcze ze czterdzieści lat”. Machulski myślał bowiem, pisząc scenariusz, o kapitalnym występie Orłów Górskiego na mundialu w Niemczech (1974). Zapomniał jednak, że biało-czerwoni znacznie wcześniej zagrali w najważniejszej piłkarskiej imprezie globu. Przed pokoleniem Deyny, Laty, Szarmacha i Gadochy historyczną szansę dostali Szczepaniak, Wilimowski, Scherfke czy Wodarz. I o tym jest ten alfabet.

Zobacz więcej
Kazimierz Górski z Krystyną Loską na Balu Mistrzów Sportu, styczeń 1974Kazimierz Górski z Krystyną Loską na Balu Mistrzów Sportu, styczeń 1974

Był taki bal...

Znani, sławni, lubiani, a nawet podziwiani. Prawdziwi celebryci lat siedemdziesiątych. Na fotografii znana spikerka telewizyjna Krystyna Loska w tańcu z selekcjonerem piłkarskiej reprezentacji Polski Kazimierzem Górskim. Zdjęcie wykonano w styczniu 1974 roku w warszawskim Hotelu Europejskim na Balu Mistrzów Sportu. Hitem wieczoru była piosenka „Eviva España”, grana na cześć triumfatora plebiscytu „Przeglądu Sportowego” kolarza Ryszarda Szurkowskiego, który tęczową koszulkę mistrza świata amatorów zdobył w Barcelonie.

Zobacz więcej
Dariusz Szpakowski, Hubert kostka i Antoni Piechniczek na treningu przed mundialowym meczem z Belgią (1982)Dariusz Szpakowski, Hubert kostka i Antoni Piechniczek na treningu przed mundialowym meczem z Belgią (1982)

Ze „Szpakiem” na Camp Nou

Wielkie osobowości polskiego futbolu na wielkim stadionie. Na Camp Nou w Barcelonie stoją od lewej: Dariusz Szpakowski, Hubert Kostka i Antoni Piechniczek. Zdjęcie wykonano 27 czerwca 1982 roku podczas treningu Polaków, dzień przed mundialowym starciem z Belgią. Chyba nikt z bohaterów tej fotografii nie spodziewał się, że mecz z „Czerwonymi Diabłami” będzie koncertem Zbigniewa Bońka i jego kolegów.

Zobacz więcej
Górnik Zabrze w drodze do finału PEZP (sezon 1969/70). Górnik Zabrze w drodze do finału PEZP (sezon 1969/70).

Finał Górnika, czyli cierpki smak szampana

„Jak Górnik z Manchesterem City?” – to było jedno z pierwszych pytań, jakie 30 marca 1971 roku zadał Alojzy Piątek. Rewanżowym meczem Górnika w ćwierćfinale Pucharów Zdobywców Pucharów żyła cała Polska, ale okoliczności tego pytania były niesamowite. Siedem dni wcześniej Piątek został przysypany w czasie katastrofy w zabrzańskiej kopalni „Mikulczyce-Rokitnica”.

Zobacz więcej
Beckenbauer, Rous, Cruyff i Deyna na bankiecie z okazji zakończenia MŚ'74.Beckenbauer, Rous, Cruyff i Deyna na bankiecie z okazji zakończenia MŚ'74.

Bankiet trzech tenorów

Po meczu nie było wielkiej fety. Piłkarze szybko zeszli do szatni, a później pojechali do hotelu. Na puchar i medale musieli jeszcze zaczekać. 6 lipca 1974 roku biało-czerwoni zostali trzecią drużyną świata, ale trofea odebrali dopiero dzień później. Wieczorem w ekskluzywnym monachijskim hotelu Hilton odbył się uroczysty bankiet kończący niemiecki mundial. To na nim po raz pierwszy spotkali się piłkarze uważani wtedy za najlepszych na świecie.

Zobacz więcej
Losowanie Ligi Europy - wersja 2 Losowanie Ligi Europy - wersja 2

Po losowaniu Ligi Narodów: starzy znajomi i debiutant

Jeśli w futbolu rzeczywiście obowiązuje zasada cykliczności, to prawdopodobieństwo, że znowu zagramy w jednej grupie z Holandią i Włochami było naprawdę duże. I tak się stało, choć wymagało to czasu i cierpliwości. Na powtórkę takiej rywalizację czekaliśmy… 45 lat. W eliminacjach Euro 1976 „czwartym do brydża” była w grupie Finlandia. W tegorocznej edycji Ligi Narodów ekipę Suomi zastąpi rywal z Bałkanów – Bośnia i Hercegowina. Reszta się zgadza. Warto przypomnieć te najbardziej pamiętne starcia.

Zobacz więcej
Bracia Wilimowie pracujący w kopalni Szombierki - historia jednego zdjęcia Bracia Wilimowie pracujący w kopalni Szombierki - historia jednego zdjęcia

Najpierw fedrunek, później trening

Piłkarze w kopalni? Tylko na wycieczce. A w takiej roli, jak na zdjęciu znanego fotoreportera Eugeniusza Warmińskiego, pozują bracia Jan (z lewej) i Jerzy Wilimowie? Dziś wyłącznie na potrzeby kampanii reklamowej lub stylizacji do mediów społecznościowych. Trudno sobie wyobrazić współczesnych zawodników zaplecza ekstraklasy zawodowo fedrujących węgiel.

Zobacz więcej
Powrót polskich olimpijczyków z Montrealu (1976) Powrót polskich olimpijczyków z Montrealu (1976)

Piłkarze kontra... celnicy

To był jeden z najbardziej zdumiewających powrotów w polskim sporcie. Dodajmy, powrotów z igrzysk olimpijskich. Z Montrealu biało-czerwoni przywieźli 26 medali, ale z najmniejszą radością przyjęto srebro zdobyte przez piłkarzy. Drużyna Kazimierza Górskiego była jednym z faworytów turnieju, jednak w decydującym meczu przegrała z NRD (1:3). W drodze do finału także nie zachwycała, ale potraktowanie przez kibiców i dziennikarzy srebrnego medalu jako klęski narodowej było dużą przesadą. Okazało się, że tak samo do występu Polaków podeszli... celnicy na warszawskim lotnisku Okęcie.

Zobacz więcej
ŁKS - 1966 - z Deyna w składzie (jedyny mecz)ŁKS - 1966 - z Deyna w składzie (jedyny mecz)

Łódzki epizod „Kaki”

To miał być „kolejny dzień w biurze”. 8 października 1966 roku na ligowy mecz z ŁKS-em przyjechał do Łodzi Górnik Zabrze. W drużynie gospodarzy zagrali: Marian Wilczyński, Paweł Kowalski, Bolesław Szadkowski, Sławomir Sarna, Zygmunt Gutowski, Stefan Szefer (na zdjęciu stoją od lewej), Jerzy Nowak, Jerzy Sadek, KAZIMIERZ DEYNA, Jacek Kowarski i Piotr Suski (w pierwszym rzędzie od lewej). Wydawało się, że to jedno z tych spotkań, o których zapomina się równo z ostatnim gwizdkiem sędziego. Bezbramkowy remis był sukcesem gospodarzy, bo pełna gwiazd drużyna ze Śląska pewnie kroczyła po ósmy tytuł mistrza Polski, a piąty z rzędu.

Zobacz więcej
Główna bohaterka meczu Turcja - Polska, czyli tablica informująca o problemach technicznych w transmisji. Tego dnia pojawiła się na ekranie kilkakrotnie. Końcówki spotkania kibice nad Wisłą nie obejrzeli, bo sygnał ze Stambułu całkowicie się zerwał.Główna bohaterka meczu Turcja - Polska, czyli tablica informująca o problemach technicznych w transmisji. Tego dnia pojawiła się na ekranie kilkakrotnie. Końcówki spotkania kibice nad Wisłą nie obejrzeli, bo sygnał ze Stambułu całkowicie się zerwał.

Pani Kasia przeprasza za usterki

Drugi mecz biało-czerwonych w eliminacjach Euro 1992 przebiegał pod znakiem... usterek. Nie tyle tych na boisku, bo drużyna Andrzeja Strejlaua nie bez kłopotów wygrała ostatecznie z Turcją 1:0. Główną bohaterką transmisji ze Stambułu była jednak... plansza prezentowana na zdjęciu, która informowała o problemach technicznych poza granicami Polski.

Zobacz więcej
Jerzy Kraska - kalendarium (24 grudnia 1951) Jerzy Kraska - kalendarium (24 grudnia 1951)

24 grudnia 1951

Jego kariera rozpoczęła się z imponującym rozmachem. Niestety, równie szybko się skończyła. Wigilia Bożego Narodzenia to dzień urodzin Jerzego Kraski – jednego z najbardziej pechowych polskich piłkarzy.

Zobacz więcej
Grecja - Polska 1:4 (19.05.1985)Grecja - Polska 1:4 (19.05.1985)

„Prasówka” Szpakowskiego

„Echa Stadionów” - to jeden z kultowych programów sportowych Telewizji Polskiej. W każdy poniedziałek dziennikarze TVP, razem z zaproszonymi gośćmi, komentowali najważniejsze wydarzenia minionego weekendu. 20 maja 1985 roku tematem numer jeden była efektowna wygrana polskich piłkarzy z Grecją w eliminacjach mistrzostw świata. Dzień wcześniej, na Stadionie Olimpijskim w Atenach, drużyna Antoniego Piechniczka rozbiła gospodarzy 4:1 po golach Włodzimierza Smolarka, Marka Ostrowskiego, Zbigniewa Bońka (na zdjęciu z Nikolaosem Anastopoulosem, w środku sędzia Zoran Petrović z Jugosławii) i Dariusza Dziekanowskiego.

Zobacz więcej
Reprezentacja Polski odbiera złote medale igrzysk olimpijskich w 1972 roku.Reprezentacja Polski odbiera złote medale igrzysk olimpijskich w 1972 roku.

Dziesięć na sto, czyli najważniejsze wydarzenia polskiego futbolu

Dwa medale mistrzostw świata, trzy krążki igrzysk olimpijskich, ćwierćfinał EURO, wygrane z Anglią, Brazylią, Holandią czy Niemcami. 100-lecie PZPN to doskonała okazja do przypomnienia tych najbardziej pamiętnych wydarzeń. Oto dziesięć na sto, czyli nasza redakcyjna lista przebojów historii polskiego futbolu. Tego reprezentacyjnego, ale to właśnie drużyna narodowa dostarczyła nam największych emocji, wrażeń i wzruszeń. Oczywiście lista jest subiektywna, ale każdy może ułożyć własną, dlatego zachęcamy do tworzenia kolejnych oraz do odwiedzenia Biblioteki PZPN. W niej można zobaczyć i poczytać o prezentowanych poniżej wydarzeniach.

Zobacz więcej
Robert Lewandowski - porównanie piłkarzy Robert Lewandowski - porównanie piłkarzy

Wysoko, ale... za nisko

Aż ósme miejsce, czy tylko ósme miejsce? Taką lokatę zajął Robert Lewandowski w plebiscycie „Złotej Piłki 2019” organizowanej przez tygodnik „France Football”. Kapitan reprezentacji Polski po raz piąty znalazł się w gronie nominowanych zawodników tego prestiżowego plebiscytu. Najlepszy wynik osiągnął w 2015 roku gdy zajął czwarte miejsce. Teraz po raz kolejny znalazł się w czołowej dziesiątce, choć wielu ekspertów uważało, że powinien być znacznie wyżej.

Zobacz więcej
Radość polskich piłkarzy.Radość polskich piłkarzy.

Mecze ze Słowenią: zwycięstwo po 15 latach

To mały kraj wielkich drużyn. Zaledwie dwumilionowa Słowenia jest potęgą w grach zespołowych. Koszykarze w 2017 roku świętowali mistrzostwo Europy, w tym samym czasie na trzecim stopniu podium w mistrzostwach świata stanęli piłkarze ręczni. Siatkarze w 2019 roku zostali wicemistrzami Starego Kontynentu. Na tym tle piłkarze spisują się przeciętnie, ale dla biało-czerwonych są wyjątkowo niewygodnym rywalem. Wygrana drużyny Jerzego Brzęczka na PGE Narodowym 3:2, na zakończenie udanych eliminacji EURO 2020, była pierwszą ze Słowenią od 15 lat. To także pierwsze zwycięstwo nad tym zespołem w meczach o punkty.

Zobacz więcej
Dariusz Dziekanowski w akcjiDariusz Dziekanowski w akcji

15 listopada 1981

Kibice podziękowali piłkarzom… nogami. W listopadowe południe 1981 roku przyszło ich na wrocławski Stadion Olimpijski prawie 30 tysięcy. Skąd takie zainteresowanie starciem z Maltą, którego wynik był łatwy do przewidzenia?

Zobacz więcej
Stanisław Hachorek - piłkarz Gwardii Warszawa, lata 50-te Stanisław Hachorek - piłkarz Gwardii Warszawa, lata 50-te

Trzynaście spotkań z Izraelem

Skuteczny tercet warszawskiej Gwardii, brutalny faul na Edmundzie Zientarze, reprezentant Polski, który później zagrał przeciwko… biało-czerwonym, gorzkie słowa komentatora TVP Dariusza Szpakowskiego po niespodziewanej porażce Polaków, kapitalny mecz Wojciecha Kowalczyka i „babole” Józefa Wandzika, debiut Jerzego Dudka, przepiękny gol Rafała Siadaczki z rzutu wolnego czy jubileuszowe koszulki i efektowny występ drużyny Jerzego Brzęczka. W historii spotkań Polski z Izraelem nie brakuje ciekawych, a czasami frapujących wydarzeń.

Zobacz więcej
Reprezentacja Polski lata 60-te Reprezentacja Polski lata 60-te

Duet dobry na wszystko

Nazywano ich „małżeństwem doskonałym”, bo na boisku rozumieli się bez słów. Włodzimierz Lubański i Zygfryd Szołtysik – to jeden z najsłynniejszych duetów w historii polskiego futbolu.

Zobacz więcej
NRD - PolskaNRD - Polska

10 listopada 1959

Napisać o nim „enfant terrible” polskiego futbolu, to nic nie napisać. Andrzej Iwan, którego 60. rocznica urodzin wypada 10 listopada tego roku, bardziej niż z rywalami na boisku zmagał się z życiem. Alkohol, hazard, próby samobójcze – o tym wszystkim opowiedział Krzysztofowi Stanowskiemu w autobiografii „Spalony”.

Zobacz więcej
Polska - Holandia (14.09.1975)Polska - Holandia (14.09.1975)

Po awans czy na piknik?

O roli kobiet w historii wiemy sporo, ale o ich roli w dziejach polskiego futbolu, szczególnie tego reprezentacyjnego, już znacznie mniej. Najbardziej znana chyba jest sprawa związana z rewanżowym meczem z Holandią w eliminacjach mistrzostw Europy 1976.

Zobacz więcej
Podium, ceremonia medalowa. Polska otrzymuje medale igrzysk olimpijskich 1972.Podium, ceremonia medalowa. Polska otrzymuje medale igrzysk olimpijskich 1972.

Powitanie mistrzów olimpijskich

„Polak, Węgier, dwa bratanki, ale my strzelamy bramki”, „Ćmikiewicz, Deyna, Gadocha, Szymczak, Kraska – na piątkę piątka warszawska” (chodzi o piłkarzy, którzy na igrzyskach w Monachium reprezentowali dwa kluby ze stolicy: Legię i Gwardię – przyp. red.). Takimi transparentami witano drużynę Kazimierza Górskiego wracającą 11 września 1972 roku ze złotym medalem olimpijskim.

Zobacz więcej
Zbigniew Boniek rozkłada ręce.Zbigniew Boniek rozkłada ręce.

Klątwa z Guadalajary

To nie był dobry dzień dla reprezentacji Polski, ale nikt się nie spodziewał, że będą jeszcze gorsze. No, może z wyjątkiem dwóch dżentelmenów, którzy przewidzieli pewne wydarzenia. 16 czerwca 1986 roku biało-czerwoni przegrali z Brazylią 0:4 w 1/8 finału meksykańskiego mundialu. Do unilateralnego studia TVP w Guadalajarze Dariusz Szpakowski zaprosił selekcjonera Antoniego Piechniczka i kapitana zespołu Zbigniewa Bońka.

Zobacz więcej
Andrzej Juskowiak - Barcelona 1992 Andrzej Juskowiak - Barcelona 1992

3 listopada 1970

Trzej królowie pochodzili z Polski. Nie nazywali się wprawdzie Kasper, Melchior i Baltazar, ale Kazimierz Deyna, Andrzej Szarmach i Andrzej Juskowiak (na zdjęciu). Trzy medale olimpijskiego turnieju piłkarskiego i trzej biało-czerwoni królowie strzelców. 3 listopada urodziny obchodzi ostatni z nich.

Zobacz więcej
Józef Młynarczyk, zdjęcie do artykułu o Aferze na Okęciu Józef Młynarczyk, zdjęcie do artykułu o Aferze na Okęciu

W cieniu „afery na Okęciu”

Studenci mówią o takich egzaminach: „trzy zet”: zakuć, zaliczyć, zapomnieć. Dla polskich piłkarzy, rozpoczynających eliminacje mistrzostw świata España 82, podobnym egzaminem miał być wyjazd na Maltę. Rywal słaby, trzeba więc łatwo wygrać i myśleć już o następnych spotkaniach. Za to należy pamiętać o przedmeczowym spacerze po egzotycznej wyspie położonej na Morzu Śródziemnym i… o prezentach dla najbliższych.

Zobacz więcej
Jan Domarski po meczu na Wembley (17.10.1973)Jan Domarski po meczu na Wembley (17.10.1973)

28 października 1946

Strzelił najważniejszego gola w historii polskiego futbolu, choć jeszcze kilka miesięcy wcześniej nic nie zapowiadało, że w ogóle wystąpi w tym meczu. 28 października 1946 roku w podrzeszowskiej wsi Drabinianka urodził się Jan Domarski (na zdjęciu).

Zobacz więcej
Nawałka - Deyna, zdjęcie do kalendarium (24.10.2019)Nawałka - Deyna, zdjęcie do kalendarium (24.10.2019)

23 października 1947 i 1957

Są pracowici i wytrwali. Przeszkody tylko pobudzają ich do działania. Pracę traktują jako realizację swoich ambicji. Lubią piąć się po szczeblach kariery i przewodzić innym. Władza jest jedną z tych rzeczy, bez których nie mogą żyć. Takie są podobno cechy ludzi spod znaku Skorpiona, a 23 października urodzili się Kazimierz Deyna (na zdjęciu z prawej) i Adam Nawałka. Dwaj liderzy i przywódcy reprezentacji Polski. Tylko w innych rolach, w innych czasach i na innym szczeblu kariery. Deyna był szefem na boisku, Nawałka został nim na trenerskiej ławce.

Zobacz więcej
zgrupowanie reprezentacji Polski zgrupowanie reprezentacji Polski

Przy bilardowym stole

Ci trzej panowie nie tylko lubili towarzysko spędzać ze sobą czas, ale także świetnie rozumieli się na boisku. Przez lata Jerzy Woźniak (pierwszy z lewej), Lucjan Brychczy i Ernest Pohl byli wiodącymi postaciami reprezentacji, z którą zagrali m.in. na igrzyskach olimpijskich w Rzymie (1960). Razem występowali także w Legii, z którą zdobyli mistrzostwo i Puchar Polski. Później Pohl odszedł do Górnika i stał się jedną z legend zabrzańskiego klubu. Brychczy na ten status zapracował w Legii.

Zobacz więcej
„Gol! Gol! Gol! Proszę państwa, sensacja na Wembley! Cudowny wypad polskiej trójki, rozbicie ataku. Grzegorz Lato... Ucieka tutaj Gadocha... Wyłożenie piłki do Jana Domarskiego i Shilton puszcza pod brzuchem...”. Słowa Jana Ciszewskiego, który komentował słynny mecz z października 1973 roku, ciągle mocno chwytają za serce polskich kibiców. Historia polskiej piłki pełna jest wielkich wzruszeń, wspaniałych wzlotów i bolesnych upadków. Zwycięski remis w Londynie zawsze jednak będzie otwierał jej kroniki.„Gol! Gol! Gol! Proszę państwa, sensacja na Wembley! Cudowny wypad polskiej trójki, rozbicie ataku. Grzegorz Lato... Ucieka tutaj Gadocha... Wyłożenie piłki do Jana Domarskiego i Shilton puszcza pod brzuchem...”. Słowa Jana Ciszewskiego, który komentował słynny mecz z października 1973 roku, ciągle mocno chwytają za serce polskich kibiców. Historia polskiej piłki pełna jest wielkich wzruszeń, wspaniałych wzlotów i bolesnych upadków. Zwycięski remis w Londynie zawsze jednak będzie otwierał jej kroniki.

17 października 1973

To ważna data w polskim futbolu. Może najważniejsza. Chodzi nie tylko o to, że remis z Anglią dał biało-czerwonym awans do finałów mistrzostw świata. Pierwszy od 36 lat. Niezapomniana drużyna Kazimierza Górskiego przełamała barierę niemożności, niewiary w to, że z gigantami futbolu można grać nie tylko jak równy z równym, ale nawet być lepszym. Piłkarze zyskali sławę i uznanie, a polski futbol wyszedł z opłotków na salony. I przez lata czuł się tam doskonale.

Zobacz więcej
Człowiek, który zatrzymał Anglię, czyli Jan Tomaszewski. Skapitulował tylko raz, po strzale z karnego Allana Clarke.Człowiek, który zatrzymał Anglię, czyli Jan Tomaszewski. Skapitulował tylko raz, po strzale z karnego Allana Clarke.

Wembley 1973

Mecz-pomnik. Nie wszystkie pomniki z czasów PRL-u przetrwały próbę czasu, ale ten ma się doskonale. I tak już zapewne zostanie. To, co wydarzyło się 17 października 1973 roku na stadionie Wembley, jedni rozpatrywali w kategoriach cudu, inni najwięcej mówili o niesamowitym polskim szczęściu, a jeszcze inni widzieli w tym potwierdzenie przemyślanej pracy sztabu Kazimierza Górskiego z grupą wyjątkowo utalentowanych piłkarzy. Pracy, która doprowadziła biało-czerwonych do medalu mistrzostw świata i dwóch krążków igrzysk olimpijskich. A może remis na Wembley był kulminacją wszystkich tych czynników?

Zobacz więcej
Polska - Argentyna 15.06.1974Polska - Argentyna 15.06.1974

Mundial 1974

Sześć zwycięstw w siedmiu meczach, tytuł króla i wicekróla strzelców, trzech piłkarzy wybranych do najlepszej jedenastki turnieju i zwycięstwo w klasyfikacji na najskuteczniejszą drużynę mistrzostw. Od sukcesów, jakie drużyna Kazimierza Górskiego odniosła na mundialu w Niemczech, może zakręcić się w głowie. To wszystko poparte zachwytami i komplementami zagranicznych mediów. Przede wszystkim tych z Zachodu, które w ówczesnym mocno podzielonym świecie nieufnie i krytycznie odnosiły się do drużyn zza „żelaznej kurtyny”. A dla wielu z nas mundial 1974 to wciąż piękne wspomnienia młodości.

Zobacz więcej
Polska - Holandia (14.09.1975)Polska - Holandia (14.09.1975)

Nasz najlepszy

Z meczem jest jak z filmem. Są takie, które przechodzą do historii i stają się klasykami. Są też takie, o których zapominamy tuż po jego zakończeniu albo zniesmaczeni wychodzimy jeszcze w czasie jego trwania. Zwycięstwo nad Holandią (4:1) w cuglach wygrywa plebiscyty na najlepszy mecz reprezentacji Polski w całej jej historii. Co decyduje o niezwykłości piłkarskiego widowiska? Klasa drużyn, wielkie indywidualności, ranga spotkania, otoczka medialna i zainteresowanie kibiców. Wszystkie te składniki zostały idealnie dobrane 10 września 1975 roku.

Zobacz więcej
Finaliści piłkarskiego turnieju olimpijskiego w Montrealu podczas hymnu NRD. Polacy wysłuchali Mazurka Dąbrowskiego cztery lata wcześniej w Monachium.Finaliści piłkarskiego turnieju olimpijskiego w Montrealu podczas hymnu NRD. Polacy wysłuchali Mazurka Dąbrowskiego cztery lata wcześniej w Monachium.

Igrzyska olimpijskie w Montrealu

Do Montrealu jechaliśmy po złoto. Drużyna Kazimierza Górskiego była uważana za faworyta turnieju olimpijskiego. Nie mogło być inaczej, jeśli w kadrze znaleźli się praktycznie wszyscy zawodnicy (z wyjątkiem Adama Musiała i Roberta Gadochy), którzy zachwycili świat dwa lata wcześniej na mundialu w Republice Federalnej Niemiec. Jeśli wtedy Polacy pokonali Argentynę, Włochy czy Brazylię, to teraz nie poradzą sobie z grupowymi rywalami pokroju Kuby czy Iranu? Drużyna Kazimierza Górskiego nie musiała nawet grać w eliminacjach i do Kanady przyjechała bronić złota z monachijskich igrzysk (1972).

Zobacz więcej
Jacek Gmoch podczas treningu.Jacek Gmoch podczas treningu.

Czas Gmocha, czyli premiera w Porto

Na jego przylot czekał na Okęciu tłum dziennikarzy, fotoreporterów i kibiców. Kilka miesięcy wcześniej na tym samym lotnisku lądowała słynna szwedzka grupa ABBA. Teraz oczekiwany gość nie był gwiazdą muzyki pop. Był kimś znacznie ważniejszym – zbawcą polskiej piłki. Takie nastroje wzbudzał w sierpniu 1976 roku nowy selekcjoner Jacek Gmoch.

Zobacz więcej
Włodzimierz Lubański.Włodzimierz Lubański.

Powrót króla

60 tysięcy ludzi przyszło głównie dla niego. W ostatnią niedzielę października 1976 roku Stadion Dziesięciolecia w Warszawie miał tylko jednego bohatera. Po ponad trzech latach Włodzimierz Lubański wrócił do reprezentacji Polski.

Zobacz więcej
Znak firmowy argentyńskiego mundialu - serpentyny i kolorowe confetti.Znak firmowy argentyńskiego mundialu - serpentyny i kolorowe confetti.

Mundial 1978

Na jakim mundialu mieliśmy drużynę, która potencjalnie była piorunującą mieszanką rutyny z młodością? Na jakie mistrzostwa jechaliśmy w roli jednego z faworytów? Na którym turnieju naszym najlepszym meczem był ten, który... przegraliśmy? W jakiej imprezie, zdaniem zagranicznych ekspertów, mieliśmy najlepszy atak na świecie? W jakich mistrzostwach świata nasz selekcjoner dokonał największej liczby zmian w składzie? Po jakim mundialu piąte miejsce przyjęto z niedosytem, a nawet zawodem? Na wszystkie te pytania jest jedna odpowiedź. Mistrzostwa świata w Argentynie do dziś budzą emocje kibiców. I do dziś, mimo upływu lat, pozostaje żal z powodu straconej szansy. Może nawet na złoto....

Zobacz więcej