ENGengland
vs
polandPOL
17.10.197318:45
Angliaengland
Logotyp mistrzostw świata 1974.Logotyp mistrzostw świata 1974.Eliminacje mistrzostw świata 1974
ENGengland
1 : 1
polandPOL
17.10.197318:45100000
100000
polandPolska
Allan Clarke63'
Roy McFarland81'
Mirosław Bulzacki18'
Adam Musiał36'
Jan Domarski57'
Skrót meczu
1. połowa
2. połowa
Słupek ratuje polski zespół od utraty gola!
Cudowna parada J. Tomaszewskiego, strzelał C. Bell
Kapitalnie J. Tomaszewski, uderzał A. Clarke
J. Tomaszewski świetnie broni strzał M. Channona
0:1 J. Domarski po rajdzie G. Laty
.
Strzał T. Curriego, J. Tomaszewski z problemami
Cudna parada J. Tomaszewskiego, strzelał A. Clarke
A. Szymanowski ratuje polski zespół!
M. Bulzacki zapobiega utracie gola!

Anglia - Polska 1:1, 17.10.1973

Mecz-pomnik. Nie wszystkie pomniki z czasów PRL-u przetrwały próbę czasu, ale ten ma się doskonale. I tak już zapewne zostanie. To, co wydarzyło się 17 października 1973 roku na stadionie Wembley, jedni rozpatrywali w kategoriach cudu, inni najwięcej mówili o niesamowitym polskim szczęściu, a jeszcze inni widzieli w tym potwierdzenie przemyślanej pracy sztabu Kazimierza Górskiego z grupą wyjątkowo utalentowanych piłkarzy. Pracy, która doprowadziła biało-czerwonych do medalu mistrzostw świata i dwóch krążków igrzysk olimpijskich. A może remis na Wembley był kulminacją wszystkich tych czynników?
Poprzednie mecze Anglia - Polska
Mecze międzypaństwowe
05.01.1966
Anglia
ENG
england
1 : 1
poland
POL
Polska
Mecze międzypaństwowe
05.07.1966
Polska
POL
poland
0 : 1
england
ENG
Anglia
Eliminacje mistrzostw świata 1974
06.06.1973
Polska
POL
poland
2 : 0
england
ENG
Anglia
Poprzednie mecze
england
Anglia
RPZPZ
Mecze międzypaństwowe
27.05.1973
TCH
czech_republik
1 : 1
england
ENG
Mecze międzypaństwowe
27.05.1973
Eliminacje mistrzostw świata 1974
06.06.1973
POL
poland
2 : 0
england
ENG
Eliminacje mistrzostw świata 1974
06.06.1973
Mecze międzypaństwowe
10.06.1973
URS
ussr
1 : 2
england
ENG
Mecze międzypaństwowe
10.06.1973
Mecze międzypaństwowe
14.06.1973
ITA
italy
2 : 0
england
ENG
Mecze międzypaństwowe
14.06.1973
Mecze międzypaństwowe
26.09.1973
ENG
england
7 : 0
austria
AUT
Mecze międzypaństwowe
26.09.1973
poland
Polska
ZPZZR
Mecze międzypaństwowe
10.08.1973
USA
usa
0 : 4
poland
POL
Mecze międzypaństwowe
10.08.1973
Mecze międzypaństwowe
12.08.1973
USA
usa
1 : 0
poland
POL
Mecze międzypaństwowe
12.08.1973
Mecze międzypaństwowe
19.08.1973
BUL
bulgaria
0 : 2
poland
POL
Mecze międzypaństwowe
19.08.1973
Eliminacje mistrzostw świata 1974
26.09.1973
POL
poland
3 : 0
wales
WAL
Eliminacje mistrzostw świata 1974
26.09.1973
Mecze międzypaństwowe
10.10.1973
NED
netherlands
1 : 1
poland
POL
Mecze międzypaństwowe
10.10.1973
Przebieg spotkania
Relacja ze spotkania
Relacja ze spotkania
Zobacz składy drużyn:
Anglia
Polska
Pierwszy gwizdek! Zaczynamy spotkanie!
18
Żółta kartka! Mirosław Bulzacki!
Mirosław Bulzacki
poland
36
Żółta kartka! Adam Musiał!
Adam Musiał
poland
Sędzia kończy pierwszą połowę.
Sędzia rozpoczyna drugą połowę.
57
GOOOL! Jan Domarski!
Jan Domarski
poland
63
GOOOL! Allan Clarke!
Allan Clarke
england
81
Żółta kartka! Roy McFarland!
Roy McFarland
england
86
Zmiana Anglia.
Kevin Hector
Martin Chivers
england
Sędzia kończy mecz. Spotkanie zakończyło się wynikiem 1:1.
Wybierz drużynę:
england
1
1
poland
Sędzia: Vital Loraux
Biała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 rokuBiała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 roku
1
PeterShilton
Biała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 rokuBiała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 roku
3
EmlynHughes
Biała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 rokuBiała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 roku
6
NormanHunter
Biała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 rokuBiała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 roku
5
RoyMcFarland
Biała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 rokuBiała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 roku
2
PaulMadeley
Biała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 rokuBiała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 roku
11
MartinPeters
Biała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 rokuBiała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 roku
4
ColinBell
Biała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 rokuBiała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 roku
7
TonyCurrie
Biała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 rokuBiała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 roku
10
AllanClarke
Biała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 rokuBiała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 roku
9
MartinChivers
Biała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 rokuBiała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 roku
8
MickChannon
Biała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 rokuBiała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 roku
16
KevinHector
Biała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 rokuBiała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 roku
1
P. Shilton
Biała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 rokuBiała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 roku
3
E. Hughes
Biała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 rokuBiała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 roku
6
N. Hunter
Biała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 rokuBiała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 roku
5
R. McFarland
Biała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 rokuBiała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 roku
2
P. Madeley
Biała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 rokuBiała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 roku
11
M. Peters
Biała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 rokuBiała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 roku
4
C. Bell
Biała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 rokuBiała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 roku
7
T. Currie
Biała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 rokuBiała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 roku
10
A. Clarke
Biała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 rokuBiała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 roku
9
M. Chivers
Biała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 rokuBiała koszulka reprezentacji Anglii z 1973 roku
8
M. Channon
Pierwszy gwizdek! Zaczynamy spotkanie!
18
36
57
63
81
86
Sędzia:Vital Loraux

16

K. Hector

Reprezentacja Polski przed meczem z Anglią na Wembley.Reprezentacja Polski przed meczem z Anglią na Wembley.
FOT. PAP

Reprezentacja Polski przed meczem z Anglią na Wembley. Od lewej: Kazimierz Deyna, Jan Tomaszewski, Jerzy Gorgoń, Mirosław Bulzacki, Antoni Szymanowski, Henryk Kasperczak, Jan Domarski, Grzegorz Lato, Lesław Ćmikiewicz, Adam Musiał, Andrzej Szarmach.

Statystyki meczowe
england
Anglia
ENG
1 : 1
poland
POL
Polska
36
Wszystkie strzały
5
17
Strzały celne
2
19
Strzały niecelne
3
23
Rzuty rożne
3
17
Faule
14
1
Żółte kartki
2
0
Czerwone kartki
0
0
Spalone
2
Tabela po meczu
M
Z
R
P
PKT
1
poland
Polska
POL
4
2
1
1
6 : 3
5
2
england
Anglia
ENG
4
1
2
1
3 : 4
4
3
wales
Walia
WAL
4
1
1
2
3 : 5
3
Awans
Winner takes all – zwycięzca bierze wszystko. W polskiej szatni, na prawo, łzy radości i szczęścia. Pod szatnią tłumy dziennikarzy. Pytania, wywiady, gratulacje, uśmiechy. Na lewo, pod szatnią angielską, dwóch porządkowych i kilku dziennikarzy. Przechodzi Storey, nie grał, nie musiał brać kąpieli, już jest ubrany. Ma łzy w oczach. Przez te łzy rzuca na mnie spojrzenie. Poznaje. Zaczynamy rozmawiać, idziemy jak dwaj znajomi, po chwili jesteśmy już w szatni. Tutaj – milczenie nieco przypominające atmosferę sprzed dwóch godzin w szatni naprzeciwko. Na stole przygotowane przed meczem pudło z szampanem, którego nikt nie będzie otwierał. Norman Hunter nadal płacze. McFarland milczy. Madeley i Clarke mają łzy w oczach. Channon rzuca niezbyt przychylne spojrzenie na Ramseya i kolegów. Tylko Chivers nuci coś pod nosem.
Wiktor Osiatyński, prawnik, pisarz, publicysta, reporter tygodnika „Kultura” (w latach 1972-1981)
FRAGMENTY KSIĄŻKI „PRZEZ WEMBLEY DO MONACHIUM”, KSIĄŻKA I WIEDZA, 1974
POSTACIE MECZU
Jan Tomaszewski.Jan Tomaszewski.
Jan
Tomaszewski
W reprezentacji od 10.10.1971

Anglicy przezywali go klaunem, a polscy kibice ciągle jeszcze wypominali mu nieudany debiut w reprezentacji, gdy puścił trzy gole w meczu z RFN w eliminacjach mistrzostw Europy. Spotkanie na Wembley uczyniło jednak z Tomaszewskiego narodowego bohatera. Zanotował w tym meczu czternaście udanych kluczowych interwencji, co dało mu skuteczność na poziomie 82 procent. Skapitulował tylko po strzale z karnego Allana Clarke. Po powrocie do kraju zyskał miano „człowieka, który zatrzymał Anglię” i trwałe miejsce w panteonie największych gwiazd polskiego futbolu.

Jan Domarski.Jan Domarski.
Jan
Domarski
W reprezentacji od 04.08.1967

Mecz na Wembley zapewne oglądałby z ławki rezerwowych, ale wobec kontuzji Włodzimierza Lubańskiego stał się w drugiej fazie eliminacji graczem numer jeden na pozycji środkowego napastnika. Anglicy go trochę zlekceważyli, bo podczas bramkowej akcji skoncentrowali się na kryciu Roberta Gadochy, a tymczasem to właśnie niepozorny piłkarz mieleckiej Stali postawił kropkę nad „i”. Domarski pojechał na mundial do RFN, ale już nie w roli kluczowego zawodnika reprezentacji – musiał ustąpić miejsce w ataku Andrzejowi Szarmachowi. W kadrze narodowej wystąpił po raz ostatni w słynnym „meczu na wodzie”.

FUTBOLOWE ABECADŁO

MECZU STULECIA NA WEMBLEY

Autor: Rafał Byrski

Bohaterowie z Wembley.Bohaterowie z Wembley.

A – jak animals, czyli zwierzęta. Nie chodzi o zespół rockowy, popularny w latach 60. (znany z przeboju „The House of the Rising Sun”), tylko o epitety, jakimi angielscy kibice obrażali polskich piłkarzy. Rozpoczęło się już przed meczem, w trakcie Mazurka Dąbrowskiego. Gwizdy i wrogie okrzyki nie miały nic wspólnego z symbolem angielskiego dżentelmena i… angielską flegmą. Odniosły jednak przeciwny skutek. Zamiast speszyć i onieśmielić, pobudziły i rozwścieczyły naszych piłkarzy.


B – jak brutale. Z taką opinią przyjeżdżała do Londynu drużyna Górskiego. Czy słusznie? Angielski futbol opierał się wtedy na prostej zasadzie „kick and run” („kopnij i biegnij”). Do takiej gry potrzebne były żelazne płuca i twarde łokcie. Anglicy i Walijczycy nie unikali walki wręcz, a Polacy, by nie dać się stłamsić, dosłownie i w przenośni musieli przyjąć ich warunki. Finezji i piękna nie było w tym za grosz, ale liczyła się skuteczność.


C – jak czas. Polakom wystarczał remis, ale ostatnie minuty dłużyły się niemiłosiernie. Nie wytrzymał nawet znany z opanowania Kazimierz Górski. Tuż przed końcowym gwizdkiem sędziego opuścił ławkę rezerwowych i jak w transie poszedł w stronę tunelu. Nie widział, jak w ostatnich sekundach Mirosław Bulzacki wybił piłkę z linii bramkowej. To pierwszy i jedyny mecz w selekcjonerskiej karierze Górskiego, którego słynny trener nie obejrzał do końca.


D – jak Domarski Jan. Prostemu chłopakowi z Drabinianki pod Rzeszowem wystarczyło piętnaście sekund, by przejść do historii. Tyle trwała akcja, po której pokonał Petera Shiltona. Dziennik „The Times” umieścił tego gola na liście 50 najważniejszych bramek w dziejach futbolu. Koledzy z drużyny żartowali: „Jasiu, dobrze, że piłka ci zeszła”. A sam bohater opowiadał o tym trafieniu w stylu, który za kilkanaście lat twórczo rozwinął skoczek narciarski Piotr Żyła: „Przyszła, naszła, zeszła, weszła”. Domarski zagrał na Wembley tylko dlatego, że kilka miesięcy wcześniej Włodzimierz Lubański doznał ciężkiej kontuzji w chorzowskim meczu z Anglią.


E – jak euforia. Biało-czerwoni nie jechali do Londynu w roli faworytów, tym większa radość zapanowała w Polsce po meczu. Telegram gratulacyjny przesłali drużynie pierwszy sekretarz PZPR Edward Gierek i premier Piotr Jaroszewicz. Później tego typu gesty stały się powszechne, nawet po zmianie ustroju. Bohaterów przywitano uroczyście i z honorami na stadionie Legii. Co ciekawe, przylot ekipy opóźniono o dwa dni (Polacy wrócili do Warszawy dopiero 24 października), bo w tym czasie w kraju odbywała się ważna partyjna narada. Spece od propagandy obawiali się, że powrót drużyny Górskiego przyćmi to wydarzenie. Zapewne mieli rację.

Po meczu na Wembley w Polsce wybuchła euforia. Orły Górskiego świętowały awans przy niemal pełnych trybunach na stadionie warszawskiej Legii.Po meczu na Wembley w Polsce wybuchła euforia. Orły Górskiego świętowały awans przy niemal pełnych trybunach na stadionie warszawskiej Legii.
FOT. EAST NEWS

Po meczu na Wembley w Polsce wybuchła euforia. Orły Górskiego świętowały awans przy niemal pełnych trybunach na stadionie warszawskiej Legii.

F – jak Friedmann Stefan. Znany aktor oglądał spotkanie bezpośrednio na stadionie Wembley. Po latach tak opowiadał o tym dziennikarzowi „Przeglądu Sportowego” Piotrowi Wołosikowi: „Ostatnich fragmentów meczu nie widziałem, bo kiedy kotłowało się pod bramką Janka Tomaszewskiego, zamykałem oczy… Jeszcze tylko łomot od kibiców angielskich i można było wracać. Już wtedy pokazywali, co potrafią. Czatowali w tunelu i obserwowali: jak ktoś odezwał się po polsku – po ryju. Albo gdy ktoś miał wczepiony tylko polski kotylion. Ja na szczęście miałem dwa, także angielski, i się nie odzywałem. Anglicy zrobili w tym tunelu taką »ścieżkę zdrowia«. Później dopadli do autokaru i próbowali go przewrócić”.


G – jak Górski Kazimierz. „Sukces na Wembley miał jedenastu ojców, a właściwie… dwunastu. Byli nimi piłkarze i trener Górski”. To zdanie jak mantrę od lat powtarza Jan Tomaszewski. Górski zaimponował zawodnikom… olimpijskim spokojem. W przerwie dał im się w szatni wykrzyczeć, a później spuentował: „Wytrzymaliście 45 minut, to wytrzymacie i drugie”. Te słowa ostudziły emocje i rozgrzane głowy zawodników.


H – jak Hector Kevin. Tuż przed końcem meczu trener Anglików Alf Ramsey dokonał jedynej zmiany: za Martina Chiversa wprowadził Hectora. To wydarzenie pamięta siedzący wtedy na ławce rezerwowych Kevin Keegan (wybierany później dwukrotnie najlepszym piłkarzem Europy): „Gdy usłyszałem polecenie trenera: »Kevin, rozbieraj się, wchodzisz na boisko«, ugięły się pode mną nogi. W takim momencie ratować honor Anglii? Okazało się jednak, że chodzi o Hectora, a nie o mnie”.


I – jak Irlandia. Cztery dni po meczu z Anglią polscy piłkarze zagrali towarzysko w Dublinie. Z Irlandią przegrali 0:1, ale byli witani na Zielonej Wyspie jak bohaterowie. Sukcesu na Wembley gratulował im nawet irlandzki premier, u którego biało-czerwoni byli z wizytą. Powód? Irlandczycy od wieków nie darzą Anglików sympatią i wcale tego nie kryją. W Dublinie nie mógł zagrać kontuzjowany Tomaszewski, ale to on był najbardziej fetowany przez irlandzkich kibiców i premiera.


J – jak Jan Ciszewski. Głos legendarnego komentatora TVP już na zawsze będzie kojarzony z największymi sukcesami polskiego futbolu. Jego okrzyk: „Gol, proszę państwa! Sensacja na Wembley!” wzrusza kolejne pokolenia Polaków. Pół godziny po spotkaniu Ciszewski rozmawiał na murawie stadionu Wembley z trenerem i piłkarzami. Górski przyznał po latach, że dopiero w trakcie wywiadu zdołał opanować skołatane nerwy.

Wysłannik TVP Jan Ciszewski podczas pomeczowego wywiadu z Włodzimierzem Lubańskim, który mimo kontuzji wyjechał z drużyną do Anglii. Rozmowie przysłuchuje się trener Kazimierz Górski.Wysłannik TVP Jan Ciszewski podczas pomeczowego wywiadu z Włodzimierzem Lubańskim, który mimo kontuzji wyjechał z drużyną do Anglii. Rozmowie przysłuchuje się trener Kazimierz Górski.
FOT. EAST NEWS

Wysłannik TVP Jan Ciszewski podczas pomeczowego wywiadu z Włodzimierzem Lubańskim, który mimo kontuzji wyjechał z drużyną do Anglii. Rozmowie przysłuchuje się trener Kazimierz Górski.

K – jak klaun. Tak Jana Tomaszewskiego nazwał w przedmeczowym telewizyjnym studiu Brian Clough. Trener, który m.in. dwa razy doprowadził Nottingham Forest do triumfu w Pucharze Europy, był znany z kontrowersyjnych wypowiedzi. Stąd dostał przydomek „Wielka Gęba”. Ale Clough potrafił przyznać się do błędu. „Trzy lata później spotkałem go w Manchesterze. Podszedł i mnie przeprosił, uścisnęliśmy sobie dłonie. To jedna z tych rzeczy, które pokazują wielkość człowieka” – wspominał Tomaszewski.


L – jak liczby. Po meczu na Wembley popularny był dowcip. „Rozmawiają dwaj koledzy: – Jaki to był mecz? – pyta się jeden. – Taka obrona Częstochowy, z księdzem Kordeckim w bramce – odpowiada drugi”. Potwierdzają to statystyki. W strzałach 36 do 5, w celnych uderzeniach 17 do 2, w rzutach rożnych 20 do 2. Oczywiście dla gospodarzy. Na szczęście w tej najważniejszej kwestii – liczbie strzelonych goli – wyszliśmy na remis.


Ł – jak łomot, który mieli sprawić Anglicy polskim piłkarzom. Kilka dni przed meczem z drużyną Górskiego Wyspiarze rozbili Austrię 7:0. Piłkarze z kraju Mozarta byli wtedy w hierarchii na poziomie biało-czerwonych. Okazało się, że to, co wychodziło drużynie Ramseya w meczu towarzyskim, nie miało przełożenia w twardym starciu o punkty. No i Austriacy mieli w bramce Friedricha Koncilię, a nie Tomaszewskiego…


M – jak McFarland Roy. „Największym upokorzeniem była sytuacja, gdy McFarland złapał bezceremonialnie za koszulkę wychodzącego na czystą pozycję Grzegorza Latę. To nie miało nic wspólnego z fair-play” – pisali angielscy dziennikarze. Dziś za taki faul McFarland wyleciałby z boiska, wtedy zobaczył tylko żółtą kartkę. Polscy piłkarze podeszli do sprawy z dystansem. „Lepiej dostać kartkę, niż stracić gola. Każdy by tak zrobił” – mówili po meczu.


N – jak notowania. Anglia to kolebka zakładów bukmacherskich. W XIX wieku w domach maklerskich możliwe było obstawianie gonitw konnych. Prawdziwe zakłady zapoczątkowało dopiero powstanie The Football Association (1863). Od tego czasu na Wyspach obstawia się wszystko: poczynając od pogody, a na imionach królewskich dzieci kończąc. Przed meczem na Wembley szanse Polaków wyglądały mizernie. Za jednego postawionego funta można było dostać dziesięć.

Jan Domarski strzelił, a Peter Shilton puścił piłkę pod brzuchem. Tak padła najsłynniejsza bramka w historii polskiej piłki.Jan Domarski strzelił, a Peter Shilton puścił piłkę pod brzuchem. Tak padła najsłynniejsza bramka w historii polskiej piłki.
FOT. EAST NEWS

Jan Domarski strzelił, a Peter Shilton puścił piłkę pod brzuchem. Tak padła najsłynniejsza bramka w historii polskiej piłki.

O – jak odwołany bankiet. Gospodarze byli tak pewni zwycięstwa, że jeszcze przed meczem przygotowali przyjęcie na 600 osób. Mieli na nim świętować awans do mistrzostw świata. Po spotkaniu załamani angielscy piłkarze nie przybyli na uroczystość, a polscy piłkarze samotnie zjedli kolację.


P – jak porażka. Angielskie media z histerycznym niedowierzaniem przyjęły remis, który dla nich był porażką. Dzień po meczu londyńskie gazety ukazały się z żałobnymi obwódkami oraz tytułami w formie nekrologów: „Koniec świata” czy „Żegnaj, chwało”.


R – jak rękawice. To nie do uwierzenia, ale Jan Tomaszewski w meczu na Wembley bronił w… malarskich rękawicach. Takie to były dziwne czasy, że nawet bramkarz reprezentacji Polski nie miał profesjonalnego sprzętu. Teraz te „malarskie rękawice” z Wembley są bezcenną pamiątką. Ciekawe, jaką osiągnęłaby cenę na aukcji kolekcjonerów?


S – jak Shilton Peter i jego koledzy. „Byłem młodym zawodnikiem i wiedziałem, że będę mieć jeszcze następną szansę. Nawet teraz, po latach, gdy grałem na trzech mistrzostwach świata, nie mogę zapomnieć tamtego upokorzenia” – tak wspominał ten mecz Peter Shilton. Dla niego i jego kolegów Wembley’73 było traumą, którą pamiętają do dziś. „Byliśmy zdruzgotani. Pamiętam, że następnego dnia po spotkaniu miałem kręcić jakąś reklamówkę, ale nie byłem w stanie” – opowiadał strzelec wyrównującego gola Allan Clarke.


T – jak Tomaszewski Jan. „Po meczu koledzy poszli w miasto, a ja długo nie mogłem zasnąć. Emocje wzięły górę. Wczesnym rankiem wyszedłem przed hotel i doznałem dziwnego uczucia. W każdym kiosku, w każdej angielskiej gazecie widziałem swoją twarz. Dopiero wtedy dotarło do mnie, czego dokonaliśmy” – opowieść Jana Tomaszewskiego wystarczy za cały komentarz do jego gry w tym meczu.

Lektura brytyjskich gazet po takim meczu to czysta przyjemność. Jan Tomaszewski, jeszcze dzień wcześniej nazywany przez Wyspiarzy klaunem, w ciągu jednego wieczora urósł w ich oczach do miana herosa, który zatrzymał Anglię.Lektura brytyjskich gazet po takim meczu to czysta przyjemność. Jan Tomaszewski, jeszcze dzień wcześniej nazywany przez Wyspiarzy klaunem, w ciągu jednego wieczora urósł w ich oczach do miana herosa, który zatrzymał Anglię.
FOT. PAP

Lektura brytyjskich gazet po takim meczu to czysta przyjemność. Jan Tomaszewski, jeszcze dzień wcześniej nazywany przez Wyspiarzy klaunem, w ciągu jednego wieczora urósł w ich oczach do miana herosa, który zatrzymał Anglię.

W – jak Wembley. Legendarny stadion został otwarty 28 kwietnia 1923 roku przez króla Jerzego V.  Tego samego dnia zagrały na nim w finale Pucharu Anglii Bolton Wanderers i West Ham United. To na tym stadionie Anglicy zdobyli mistrzostwo świata. To na nim koncertowały największe gwiazdy rocka i muzyki pop. W 2003 roku stare Wembley zostało zburzone, a w jego miejsce powstał nowy obiekt na 90 tysięcy miejsc.


Z – jak zarobek. Jedenastu polskich piłkarzy, którzy grali na Wembley, dostało w nagrodę po dwanaście tysięcy złotych. Średnia krajowa wynosiła wtedy około trzech tysięcy złotych. W tym przypadku pieniądze miały jednak drugorzędne znaczenie. Co są warte, gdy w październikowy wieczór 1973 roku przechodzi się do nieśmiertelności?

KULISY SPOTKANIA

.

Fragment programu TVP „Wspomnienia Reporterów” o meczu na Wembley, 1973
Okładka przeglądu sportowego po meczu Anglia - Polska (17.10.1973)Okładka przeglądu sportowego po meczu Anglia - Polska (17.10.1973)
NA STARYCH SZPALTACH
Okładka piłki nożnej po meczu Anglia - Polska (17.10.1973)Okładka piłki nożnej po meczu Anglia - Polska (17.10.1973)
The sun o meczu Anglia - Polska (13.10.1973) The sun o meczu Anglia - Polska (13.10.1973)
The sun o meczu Anglia - Polska (17.10.1973) The sun o meczu Anglia - Polska (17.10.1973)

PÓŁKA Z PAMIĄTKAMI

.

Oryginalny bilet z meczu Anglia - Polska (17.10.1973) Oryginalny bilet z meczu Anglia - Polska (17.10.1973)
Bilet z meczu Anglia - Polska (17.10.1973) Bilet z meczu Anglia - Polska (17.10.1973)
BILET Z KOLEKCJI GRZEGORZA BINKO
Z notatnika statystyka
AUTOR: Wojciech Frączek
MECZOWY RENTGEN

► Stadion Wembley to obiekt numer 100, na którym zagrała reprezentacja Polski
► Drugi mecz reprezentacji rozegrany 17 października i drugi bez porażki
► 40. mecz reprezentacji ze straconą bramką w październiku
► 20.  bramka reprezentacji strzelona w eliminacjach mistrzostw świata i Europy liczonych łącznie na wyjeździe
► 25. bramka reprezentacji strzelona w eliminacjach do wielkich turniejów (MŚ + ME + IO) liczonych łącznie na wyjeździe

SERIE I SERIALE

► 20. wyjazdowy mecz reprezentacji w eliminacjach mistrzostw świata i Europy liczonych łącznie
► 110. wyjazdowy mecz reprezentacji ze straconą  bramką
► 20. mecz reprezentacji ze straconą bramką w mistrzostwach świata (eliminacje + finały)
► 40. stracona bramka przez reprezentację w mistrzostwach świata (eliminacje + finały)
► 60. stracona bramka przez reprezentację w eliminacjach mistrzostw świata i Europy liczonych łącznie

JUBILEUSZE I REKORDY

► Drugi gol Jana Domarskiego w jedenastym występie w reprezentacji; bramka została uznana za przełomową w historii polskiego futbolu
► 130. wyjazdowy mecz reprezentacji w historii
► 60. mecz reprezentacji w wielkich turniejach (MŚ + ME + IO) liczonych łącznie (eliminacje + finały)
► 20. mecz reprezentacji ze zdobytą bramką w mistrzostwach świata (eliminacje + finały)
► 10. wyjazdowy mecz reprezentacji ze zdobytą bramką w eliminacjach mistrzostw świata i Europy liczonych łącznie

TEN PIERWSZY RAZ

► To przełomowa batalia w historii polskiego futbolu; od „zwycięskiego” remisu z Anglią rozpoczęła się era sukcesów reprezentacji na arenie międzynarodowej
► Pierwszy raz w historii reprezentacja zagrała mecz w Londynie i pierwszy raz na słynnym stadionie Wembley, nazywanym „świątynią futbolu”
► Pobity rekord reprezentacji liczby kolejnych meczów ze straconą bramką (12) w eliminacjach mistrzostw świata na wyjeździe (w każdym takim dotychczasowym meczu traciliśmy minimum jedną bramkę)
► Pobity rekord reprezentacji liczby kolejnych wyjazdowych meczów bez zwycięstwa w eliminacjach mistrzostw świata i Europy liczonych łącznie
► Pobity rekord reprezentacji liczby kolejnych wyjazdowych meczów bez zwycięstwa w eliminacjach wielkich turniejów (MŚ + ME + IO) liczonych łącznie

PO OSTATNIM GWIZDKU

► Zagrało 11 zawodników z 5 klubów (bez zmian)
► Po tym spotkaniu bilans meczów w mistrzostwach świata (eliminacje + finały) ze zdobytą i ze straconą bramką jak również bez zdobytej i bez straconej bramki był idealnie równy: odpowiednio 20-20 i 7-7
► Po raz trzeci wyrównany rekord reprezentacji liczby kolejnych meczów bez porażki (3) w eliminacjach mistrzostw świata
► Po tym spotkaniu bilans meczów w eliminacjach mistrzostw świata ze zdobytą i ze straconą bramką jak również bez zdobytej i bez straconej bramki był idealnie równy: odpowiednio 19-19 i 7-7
► Czwarta potyczka z Anglią; po tym spotkaniu bilans meczowy równy (1-2-1), a bramkowy dodatni (4-3)