Jako zawodniczka odnosiła sukcesy w piłce juniorskiej i seniorskiej. W pracy trenerskiej również może pochwalić się dużymi osiągnięciami. Bezapelacyjnie tym największym był historyczny awans do mistrzostw Europy z kobiecą reprezentacją Polski. Selekcjonerka biało-czerwonych Nina Patalon świętuje właśnie okrągłą rocznicę urodzin.
Zacznijmy od początku. Na świat przyszła 20 stycznia 1986 roku w Działdowie, miasteczku w województwie warmińsko-mazurskim, nazywanym „Bramą Mazur”, gdyż znajduje się na pograniczu Mazowsza z tym malowniczym i pięknym regionem Polski. Miejscowość nie ma większych piłkarskich tradycji. Jednak to właśnie futbol od najmłodszych lat fascynował Ninę. Pasją zaraził ją ojciec, który sam był piłkarzem. To on zabierał córkę na mecze w niższych ligach. Z czasem oglądanie spotkań, czy podawanie piłek przestało ją interesować – sama chciała biegać po murawie. Tata zaprowadził ją więc na treningi Startu Działdowo, a tam musiała ćwiczyć z chłopcami. Na zajęcia dojeżdżała z pobliskich Filic, gdzie mieszkała z rodzicami. Po pewnym czasie odkryła, że kobiety również grają zawodowo w piłkę.
Miałam 15 lat i wiedziałam, że chcę grać. Zobaczyłam w telewizji mistrzostwa świata kobiet w 1999 roku. Powiedziałam rodzicom: „Dziewczyny jednak grają, ja też chcę znaleźć swoją drużynę”. To mnie ukształtowało. Potem wyjazd 300 km od domu do Konina – sama, w innym środowisku. To była dojrzała decyzja jak na tamten wiek. Czasem wsparciem jest rodzic, innym razem trener, dziadek, ciocia. Ktoś musi pomóc.
Aby realizować marzenia musiała opuścić rodzinne strony w 2002 roku. Pierwsze kroki stawiała w Medyku Konin, słynącym ze szkółki, która była wtedy czołową kuźnią talentów w Polsce.
Sukcesy przyszły już w zespołach juniorskich - jako zawodniczka trzykrotnie sięgnęła po mistrzostwo. Z seniorkami natomiast cztery razy zdobywała wicemistrzostwo i dwa razy zajęła trzecie miejsce w rozgrywkach ligowych. Trzykrotnie triumfowała w Pucharze Polski.
Nina Patalon w czasach gry w reprezentacji Polski do lat 19.
Nigdy nie wystąpiła w dorosłej reprezentacji, ale pięciokrotnie zagrała w kadrze do lat 19 prowadzonej przez Jerzego Miedzińskiego. Debiutowała 23 marca 2004 roku w Żylinie, gdzie biało-czerwone pokonały w towarzyskim starciu Słowaczki 3:1. Było to jej jedyne zwycięstwo w roli reprezentantki U19.
Kolejne spotkania nie były już tak udane. W eliminacjach mistrzostw Europy nasze juniorki wysoko uległy Niemkom (0:9) w Nowym Sączu, a następnie przegrały z Islandkami (1:3). W każdym z tych meczów Patalon rozegrała po 90 minut. Mniej czasu spędziła w dwóch ostatnich potyczkach w kadrze do lat 19. W kwalifikacjach do Euro – z Chorwacją w Chorzowie (10 minut), a także z Czechami (63 minuty).
Ukoronowaniem jej przygody w reprezentacyjnej koszulce była uniwersjada w Belgradzie w 2009 roku.
Nina Patalon na pierwszym planie (nr 17) w stroju reprezentacji Polski.
W zrobieniu kariery utalentowanej zawodniczce przeszkodziły kontuzje. Były jej największą zmorą. Aż siedmiokrotnie musiała poddać się operacji kolana. Mimo ambicji i chęci powrotu na boisko, coraz częściej uświadamiała sobie, że nie będzie grać na wysokim poziomie. Wtedy zrodził się pomysł o przejściu na drugą stronę barykady i zostaniu trenerką. Momentem przełomowym w podjęciu tej decyzji była wspomniana klęska z Niemkami. Okazało się bowiem, że w ekipie rywalek dwie młode zawodniczki mają uprawnienia trenerskie. Patalon postanowiła pójść w ich ślady. W Medyku chętnie zgodzono się na rozszerzenie sztabu szkoleniowego i młoda adeptka szybko stała się asystentką pierwszego trenera (i zarazem prezesa klubu), Romana Jaszczaka. Przy okazji samodzielnie prowadziła jeszcze zajęcia dodatkowe.
W związku z tym, że oprócz praktyki ważna jest również teoria, Patalon postawiła na edukację. W Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Koninie uzyskała stopień licencjata na kierunku wychowanie fizyczne z gimnastyką korekcyjną. Naukę łączyła wtedy z grą w piłkę. Następnie ukończyła poznańską AWF z tytułem magistra organizacji i zarządzania sportem. Dzięki temu zdobyła licencję trenerki II klasy.
Nina Patalon (pierwsza z prawej, w czarnym stroju) w roli trenerki w Medyku Konin. W dolnym rzędzie (druga od prawej) Anna Gawrońska, kapitanka drużyny.
Pracę szkoleniową rozpoczęła w 2008 roku. W Medyku powierzono jej drużynę juniorek. To tam poznała późniejszą gwiazdą reprezentacji Polski – Ewą Pajor. W Koninie początkująca trenerka osiągnęła duże sukcesy. Z juniorkami młodszymi wywalczyła dwa mistrzostwa kraju oraz wicemistrzostwo. Nie dziwnego, że kolejnym krokiem w karierze było objęcie pierwszego zespołu. W styczniu 2011 roku, gdy trener Jaszczak został selekcjonerem kobiecej kadry, jego miejsce w Medyku zajęła Patalon wraz z Anną Gawrońską. Mistrzostwa nie udało się jednak wywalczyć. Dwukrotnie koninianki zakończyły zmagania w Ekstralidze na drugiej pozycji. Dotarły również do finału Pucharu Polski.
Kiedy byłam początkującym trenerem, po przegranym meczu, po którym miałam duże pretensje do moich zawodniczek, bo nie zagrały na miarę swojego potencjału, usłyszałam słowa, które zostały ze mną do dziś. Powiedziała je trenerka przeciwniczek: „Nigdy nie patrz na ludzi przez pryzmat siebie, nie patrz na nich swoimi oczami. To jest ktoś inny, to nie jesteś ty”. To co chciała podkreślić, to potrzebę poznania drugiej osoby, dowiedzenia się kim jest, skąd jest, jakie są jej potrzeby i pragnienia. Bo często nasze cele nie są celami naszych zawodników. Niczego im nie narzucimy.
Marzeniem każdego trenera jest poprowadzenie drużyny narodowej swojego kraju. Nie inaczej było z Niną Patalon. Ale zanim do tego doszło, musiała ona przejść kolejne szczeble pracy z zespołami juniorskimi.
Zaczęło się w 2011 roku od reprezentacji do lat 15. Patalon została asystentką trenera Andrzeja Soroki. Tam zetknęła się z przyszłymi kadrowiczkami, m.in. Pajor, Pauliną Dudek, Sylwią Matysik, Kingą Szemik czy Dominiką Grabowską. Ta ostatnia była kapitanką kadry U15.
W 2014 r. Patalon powierzono funkcję selekcjonerki drużyny do lat 17. Jej największym sukcesem był awans do mistrzostw Europy 2018, które odbyły się na Litwie.
Kolejnym krokiem w karierze było objęcie reprezentacji do lat 19. Był 2019 rok – dla niej ważny z dwóch powodów. O pierwszym wspomnieliśmy chwilę wcześniej, tym drugim było ukończenie prestiżowego kursu trenerskiego UEFA Pro. Została pierwszą kobietą w Polsce, która mogła pochwalić się takim osiągnięciem.
Gdy ogłoszono listę, jeden z trenerów powiedział mi: Mój kolega się nie dostał, a kobietę przyjęli. Wydawało mi się, że to nawet nie było złośliwe, mówił to trochę jakby z podziwem. Potem mi wyjaśnił, że myślał, że skoro się dostałam, to że kobietę muszą po prostu przyjąć, dla zasady.
Z kadrą U19 pracowała dwa lata. W 2021 roku została selekcjonerką seniorskiej reprezentacji Polski i pierwszą kobietą, która poprowadziła najważniejszy żeński zespół w naszym kraju.
Trenerka Nina Patalon ze swoimi podopiecznymi z kadry juniorek. Obok selekcjonerki stoi m.in. Ewa Pajor (z piłką).
Głównym celem był awans do ME w 2025 roku. Został zrealizowany, choć droga do niego nie była usłana różami. Drużyna miewała wzloty i upadki, ale systematycznie robiła postępy.
Pierwsze dwa lata były w całości poświęcone wymianie pokoleniowej i wprowadzeniu nowej generacji piłkarek. To był czas burzenia dotychczasowych schematów funkcjonowania zespołu oraz tworzenia drużyny od podstaw – w oparciu o profesjonalne standardy, a także jasno postawione wymagania. Okres intensywnych zmian, w którym wszystko się kształtowało. Później przyszedł moment stabilizacji. Nazywam to „strefą nauki” i przechodzenia w performance. Na początku margines błędu był większy, bo uczyliśmy się wielu rzeczy. Z czasem, wraz z porządkowaniem procesu, ten margines się zmniejszał, a wymagania wobec siebie rosły, bo byliśmy już dalej.
W latach 2023-24 biało-czerwone skupione były na działaniach praktycznych, czyli na awansie do Euro. Pomogła w tym świetna passa w Lidze Narodów. Polki uzyskały promocję do dywizji A, co zapewniło im udział w barażach, bez względu na wynik osiągnięty w eliminacjach mistrzostw Europy. W nich nasze reprezentantki przeszły prawdziwą szkołę życia. Zmierzyły się z czołowymi drużynami Starego Kontynentu. Kwalifikacje zakończyły na ostatnim miejscu w grupie i spadły do dywizji B.
Moje zawodniczki musiały na własnej skórze doświadczyć, jak się gra z najlepszymi na świecie. Przegrywałyśmy, ale uczyłyśmy się funkcjonowania pod presją. Wszystko w takich meczach musisz robić szybciej, celniej, a każdy mały błąd może być zamieniony na bramkę. Uczyłyśmy się i poprawiałyśmy nasze zachowanie na boisku. Realizowałyśmy nasz plan rozwoju. Przeszłyśmy pewien proces, a drużyna mimo porażek nie straciła pewności siebie. Widzieliśmy, że idziemy do przodu i że w kluczowym momencie baraży to zaprocentuje.
Baraże to już osobny rozdział. Kadrowiczki trenerki Patalon uporały się w nich z Rumunią i Austrią. Drugiej z tych ekip zrewanżowały się za dwie porażki w eliminacjach. 3 grudnia 2024 roku historyczny, pierwszy awans Polek do ME, stał się faktem.
Do turnieju zespół przegotowywał się poprzez grę w dywizji B Ligi Narodów. Pięć zwycięstw i remis pozwoliło na powrót do elity.
W ME biało-czerwone zmierzyły z bardzo wymagającymi rywalkami: Niemkami (0:2), Szwedkami (0:3) i Dunkami (3:2). Wygrać udało się tylko z tymi ostatnimi. I choć Polki odpadły z turnieju już po fazie grupowej, pozostawiły po sobie bardzo korzystne wrażenie.
Na pewno już widać efekty, szczególnie jeśli chodzi o podejście oraz popularyzację. Piłka kobieca jest coraz szerzej komentowana, obecna w przestrzeni publicznej i to jest bardzo pozytywne. Docelowo najważniejsze jest jednak, żeby przełożyło się to na wzrost liczby grających zawodniczek. Z drugiej strony utrzymanie tego tempa wcale nie będzie łatwiejsze, wręcz przeciwnie – będzie wymagało coraz więcej pracy, nowych pomysłów, większych nakładów i ciekawszych rozwiązań.
Po zakończeniu Euro 2025 Patalon, będąca również Koordynatorką Szkolenia Piłki Nożnej Kobiet w PZPN, przedłużyła kontrakt z krajową federacją. Teraz przed reprezentacją eliminacje mistrzostw świata 2027 (gospodarzem turnieju finałowego będzie Brazylia).
Byłoby czymś wyjątkowym, gdyby ta drużyna również tam zaistniała i miała realną szansę gry w turnieju finałowym. Jednocześnie mamy świadomość, że będzie to dla nas zupełnie nowy etap, bo przyjdzie nam rywalizować z zespołami, które od lat regularnie występują na największych imprezach, przez co mają znacznie większe doświadczenie.
Będziemy trzymać kciuki za powodzenie kolejnej trudnej misji selekcjonerki i jej drużyny. A puentą opowieści o ambitnej dziewczynie z Mazur niech będzie jej wypowiedź sprzed Euro 2025.
Nie zagrałam żadnego meczu w seniorskiej reprezentacji Polski, więc to się nie udało. Kontuzje przerwały moją karierę piłkarską. Ale tak naprawdę to nie koncentruję się na sobie. Dla mnie najważniejsze są osoby dookoła, moje piłkarki. To one mają się czuć spełnione. Najważniejszy dla mnie jest ich rozwój. Im one są lepsze, im one są mocniejsze, tym lepiej czuję się ja.
