POLpoland
vs
brazilBRA
21.06.197814:45
Polskapoland
Logotyp mistrzostw świata 1978.Logotyp mistrzostw świata 1978.Mistrzostwa Świata 1978
POLpoland
1 : 3
brazilBRA
21.06.197814:4540000
40000
brazilBrazylia
Grzegorz Lato45'
Manoel Resende Nelinho13'
Pinto Jorge Mendonça50'
Toninho Cerezo53'
Carlos de Oliveira Roberto57'
Carlos de Oliveira Roberto63'
Skrót meczu
1. połowa
2. połowa
Strzał Z. Bońka, broni É. Leão
0:1 Nelinho z rzutu wolnego
É. Leão broni strzał z wolnego H. Maculewicza
1:1 G. Lato
Strzał K. Deyny, piłka tuż obok słupka
1:2 Roberto
1:3 Roberto – gol na raty
G. Lato bardzo bliski gola
Z. Kukla broni strzał Toninho Cerezo
Strzał W. Lubańskiego, broni É. Leão
J. Gorgoń nie wykorzystuje świetnej okazji
Ładna parada Z. Kukli, z wolnego strzelał Nelinho

Polska - Brazylia 1:3, 21.06.1978

Sytuacja była niecodzienna. Po jednej z akcji Brazylijczyków piłka jak bumerang wracała pod nasze pole karne, a rywale ostrzeliwali słupki i poprzeczkę bramki Zygmunta Kukli. Polacy zostali sprowadzeni tylko do roli biernych obserwatorów. W końcu zlitował się nad nimi Roberto i strzelił gola. Mecz z Brazylią był kwintesencją wszystkich polskich problemów na argentyńskim mundialu. Częste zmiany w składzie i taktyce, wolna, schematyczna gra oraz kiepska skuteczność to grzechy główne. Cóż z tego, że biało-czerwoni mieli więcej sytuacji podbramkowych, gdy znowu pudłowali na potęgę? Po porażce z Brazylią drużyna Jacka Gmocha wróciła z Argentyny bez medalu. Piąte-szóste miejsce zostało przyjęte w kraju jako duże rozczarowanie. Wszyscy mieli poczucie, że tę drużynę i tych piłkarzy stać było na więcej.
Poprzednie mecze Polska - Brazylia
Mecze międzypaństwowe
05.06.1966
Brazylia
BRA
brazil
4 : 1
poland
POL
Polska
Mecze międzypaństwowe
08.06.1966
Brazylia
BRA
brazil
2 : 1
poland
POL
Polska
Mecze międzypaństwowe
20.06.1968
Polska
POL
poland
3 : 6
brazil
BRA
Brazylia
Mistrzostwa świata 1974
06.07.1974
Polska
POL
poland
1 : 0
brazil
BRA
Brazylia
Mecze międzypaństwowe
19.06.1977
Brazylia
BRA
brazil
3 : 1
poland
POL
Polska
Poprzednie mecze
poland
Polska
RZZPZ
Mistrzostwa Świata 1978
01.06.1978
POL
poland
0 : 0
west-germany-rfn
FRG
Mistrzostwa Świata 1978
01.06.1978
Mistrzostwa Świata 1978
06.06.1978
POL
poland
1 : 0
tunisia
TUN
Mistrzostwa Świata 1978
06.06.1978
Mistrzostwa Świata 1978
10.06.1978
POL
poland
3 : 1
mexico
MEX
Mistrzostwa Świata 1978
10.06.1978
Mistrzostwa Świata 1978
14.06.1978
ARG
argentina
2 : 0
poland
POL
Mistrzostwa Świata 1978
14.06.1978
Mistrzostwa Świata 1978
18.06.1978
POL
poland
1 : 0
peru
PER
Mistrzostwa Świata 1978
18.06.1978
brazil
Brazylia
RRZZR
Mistrzostwa Świata 1978
03.06.1978
BRA
brazil
1 : 1
sweden
SWE
Mistrzostwa Świata 1978
03.06.1978
Mistrzostwa Świata 1978
07.06.1978
BRA
brazil
0 : 0
spain
ESP
Mistrzostwa Świata 1978
07.06.1978
Mistrzostwa Świata 1978
11.06.1978
AUT
austria
0 : 1
brazil
BRA
Mistrzostwa Świata 1978
11.06.1978
Mistrzostwa Świata 1978
14.06.1978
BRA
brazil
3 : 0
peru
PER
Mistrzostwa Świata 1978
14.06.1978
Mistrzostwa Świata 1978
18.06.1978
ARG
argentina
0 : 0
brazil
BRA
Mistrzostwa Świata 1978
18.06.1978
Przebieg spotkania
Relacja ze spotkania
Relacja ze spotkania
Zobacz składy drużyn:
Polska
Brazylia
Pierwszy gwizdek! Zaczynamy spotkanie!
7
Zmiana Brazylia.
Arthur Antunes Coimb Zico
Pinto Jorge Mendonça
brazil
13
GOOOL! Manoel Resende Nelinho!
Manoel Resende Nelinho
brazil
45
GOOOL! Grzegorz Lato!
Grzegorz Lato
poland
Sędzia kończy pierwszą połowę.
Sędzia rozpoczyna drugą połowę.
50
Żółta kartka! Pinto Jorge Mendonça!
Pinto Jorge Mendonça
brazil
53
Żółta kartka! Toninho Cerezo!
Toninho Cerezo
brazil
57
GOOOL! Carlos de Oliveira Roberto!
Carlos de Oliveira Roberto
brazil
63
GOOOL! Carlos de Oliveira Roberto!
Carlos de Oliveira Roberto
brazil
65
Zmiana Polska.
Henryk Kasperczak
Włodzimierz Lubański
poland
78
Zmiana Brazylia.
Toninho Cerezo
Roberto Rivellino
brazil
Sędzia kończy mecz. Spotkanie zakończyło się wynikiem 1:3.
Wybierz drużynę:
poland
1
3
brazil
Sędzia: Juan Ambrosio Silvagno Cavanna
Biała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowejBiała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowej
21
ZygmuntKukla
Biała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowejBiała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowej
3
HenrykMaculewicz
Biała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowejBiała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowej
9
WładysławŻmuda
Biała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowejBiała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowej
6
JerzyGorgoń
Biała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowejBiała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowej
4
AntoniSzymanowski
Biała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowejBiała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowej
8
HenrykKasperczak
Biała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowejBiała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowej
5
AdamNawałka
Biała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowejBiała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowej
12
KazimierzDeyna
Biała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowejBiała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowej
18
ZbigniewBoniek
Biała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowejBiała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowej
17
AndrzejSzarmach
Biała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowejBiała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowej
16
GrzegorzLato
Biała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowejBiała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowej
19
WłodzimierzLubański
Biała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowejBiała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowej
21
Z. Kukla
Biała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowejBiała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowej
3
H. Maculewicz
Biała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowejBiała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowej
9
W. Żmuda
Biała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowejBiała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowej
6
J. Gorgoń
Biała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowejBiała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowej
4
A. Szymanowski
Biała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowejBiała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowej
8
H. Kasperczak
Biała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowejBiała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowej
5
A. Nawałka
Biała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowejBiała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowej
12
K. Deyna
Biała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowejBiała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowej
18
Z. Boniek
Biała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowejBiała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowej
17
A. Szarmach
Biała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowejBiała koszulka reprezentacji Polski, z długim rękawem, z orzełkiem bez korony na środku klatki piersiowej
16
G. Lato
Pierwszy gwizdek! Zaczynamy spotkanie!
7
13
45
50
53
57
63
65
78
Sędzia:Juan Ambrosio Silvagno Cavanna

19

W. Lubański

Dopiero po przyjeździe do kraju dowiedziałem się, że w tym czasie prowadziłem jakąś wojnę z trenerem Gmochem. O tym, że między nami wcale nie było tak źle, świadczył spacer odbyty wspólnie z panem Jackiem przed meczem z Brazylią. – Ty, ty! Posłuchaj mnie trochę. Co byś powiedział, gdybyśmy z Brazylią zagrali systemem 1-3-5-2? – O co panu chodzi, trenerze? – No bo zobacz... Główna siła Brazylijczyków leży w linii pomocy. Ich zespół gra w wyjściowym ustawieniu 1-4-4-2. Dzięki swojej znakomitej technice potrafią opanować i zdobyć przewagę w środkowej strefie boiska, zaś dwójka napastników czeka tylko na podania i często z dziecinną łatwością zamienia je na gole – argumentował logicznie. [...] Według mnie, była to fenomenalna koncepcja: tylko wyjść na boisko i (z pewnym ryzykiem) grać o zwycięstwo. Remis nas przecież nie urządzał. [...] Już po chwili spotkaliśmy się wszyscy w sali odpraw przedmeczowych. Selekcjoner wyciągnął tablicę i zaczął rysować plan taktyczny przed czekającą nas potyczką. O mało nie spadłem z krzesła, gdy zobaczyłem, że wyjściowym ustawieniem naszej drużyny miał być system... 1-4-4-2.
Fragmenty książki Jana Tomaszewskiego „Kulisy reprezentacyjnej piłki”, Wydawnictwo Promise Publishing Institute, Łódź 1991
JAN TOMASZEWSKI O TAKTYCE NA MECZ Z BRAZYLIĄ
Reprezentacja Brazylii, która zamknęła reprezentacji Polski drogę do strefy medalowej argentyńskiego mundialu.Reprezentacja Brazylii, która zamknęła reprezentacji Polski drogę do strefy medalowej argentyńskiego mundialu.
FOT. PAP

Reprezentacja Brazylii, która zamknęła reprezentacji Polski drogę do strefy medalowej argentyńskiego mundialu. Stoją od lewej: Nelinho, Leão, Oscar, Amaral, Dirceu i Toninho Baiano. W przysiadzie od lewej: Gil, Zico, Roberto, Batista i Toninho Cerezo.

Statystyki meczowe
poland
Polska
POL
1 : 3
brazil
BRA
Brazylia
17
Wszystkie strzały
16
8
Strzały celne
8
9
Strzały niecelne
8
9
Rzuty rożne
3
17
Faule
16
0
Żółte kartki
2
0
Czerwone kartki
0
5
Spalone
7
Tabela po meczu
M
Z
R
P
PKT
1
argentina
Argentyna
ARG
3
2
1
0
8 : 0
5
2
brazil
Brazylia
BRA
3
2
1
0
6 : 1
5
3
poland
Polska
POL
3
1
0
2
2 : 5
2
4
peru
Peru
PER
3
0
0
3
0 : 10
0
Awans do finału
Mecz o 3. miejsce
Rozczarowanie nastąpiło w momencie wyjścia drużyn na boisko. Skład naszego zespołu niczym nie różnił się od tego, który słabo zagrał z Peru. Znów ustawienie 4-4-2, znów ci sami zawodnicy. Czym chcemy zaskoczyć Brazylijczyków? – zastanawiała się grupa polskich dziennikarzy. Pamiętano bowiem, bo wydrukowały to wszystkie gazety, co powiedział trener Gmoch po meczu z Peru. Stwierdził on, że czas, aby wreszcie rozwiązał się worek z bramkami, aby wykorzystano sytuacje, jakie stwarza polska drużyna. W tym meczu miał właśnie rozwiązać się ten worek. [...] Jeśli zaskoczenia nie można się spodziewać w składzie personalnym drużyny, to liczono na coś nowego w koncepcji gry. […] Reprezentacja Polski nie rozegrała siódmego meczu na Mundialu 1978. Sklasyfikowano więc ją na piątym miejscu, wspólnie z obrońcą tytułu mistrza świata Federalną Republiką Niemiec. […] Czy mogliśmy osiągnąć więcej? Przebieg mistrzostw wykazał, że tak. […] Specjaliści analizujący mistrzostwa zwrócili uwagę na następujące mankamenty naszego zespołu: 1. Skuteczność strzałowa. Zawodziła we wszystkich meczach. Zarówno wygranych, jak i przegranych. Stworzono kilka razy więcej sytuacji do zdobycia bramek niż wykorzystano. 2. Stałe fragmenty gry – rzut karny, wolny, rożny. W ubiegłych latach nawet w czasie eliminacji Polacy z powodzeniem stosowali tę broń. W Argentynie byli zupełnie nieskuteczni, czego ukoronowaniem nie wykorzystany rzut karny w meczu z Argentyną. 3. Szybkość. W jednym tempie zawodnicy mogli biegać dłużej niż 90 minut. Brakowało im tego charakterystycznego dla dobrze wytrenowanych piłkarzy przyspieszenia na kilku metrach, dającego możliwość oderwania się od rywala i strzelania, podania lub przechwycenia piłki. 4. Taktyka. Przesadna troska o własne szyki obronne, przewaga działań destrukcyjnych nad konstrukcyjnymi. Preferowanie działań obronnych, niewykorzystanie wszystkich napastników.
Fragmenty książki Stefana Grzegorczyka „Mundial po polsku”, Wydawnictwo Sport i Turystyka, Warszawa 1978
PODSUMOWANIE ARGENTYŃSKIEGO MUNDIALU OKIEM DZIENNIKARZA
POSTACIE MECZU
Polska - Brazylia (21.06.1978), porównanie osób henryk kasperczakPolska - Brazylia (21.06.1978), porównanie osób henryk kasperczak
Henryk Kasperczak
W reprezentacji od 20.03.1973
Gole
0
Strzały celne
0
Strzały niecelne
1
Asysty
0
Spalone
0
Faulował
4
Był faulowany
1
Polska - Brazylia (21.06.1978), porównanie piłkarzy Roberto DinamitePolska - Brazylia (21.06.1978), porównanie piłkarzy Roberto Dinamite
Carlos de Oliveira
Roberto
W reprezentacji od 30.09.1975
Gole
2
Strzały celne
3
Strzały niecelne
1
Asysty
0
Spalone
5
Faulował
1
Był faulowany
0

KASPERCZAK SCHODZI ZE SCENY, ROBERTO WCHODZI 

Dwóch piłkarzy, z których jeden schodził z międzynarodowej sceny, a drugi na nią wkraczał. Dla Henryka Kasperczaka argentyński mundial nie był tak udany jak cztery lata wcześniej. Turniej w RFN, mimo że grał z trzynastym numerem, był dla niego pasmem sukcesów. Do historii przeszły jego dwie asysty przy kapitalnych golach Andrzeja Szarmacha i Kazimierza Deyny w meczu z Włochami (2:1). Na kolejnym mundialu Kasperczakowi zmienił się nie tylko numer na koszulce. Zagrał zdecydowanie słabiej, podobnie jak cały zespół. Na dodatek wystawienie go na środku obrony w starciu z Argentyną nie było najszczęśliwszym pomysłem Jacka Gmocha. Z Brazylią Kasperczak zagrał już w drugiej linii, ale został zmieniony w drugiej połowie. I był to jego ostatni występ w reprezentacji. Podobnie jak dla kolegów z drużyny: Jerzego Gorgonia i Kazimierza Deyny. Świat futbolu nie znosi jednak próżni. Mecz Polski z Brazylią wykreował nowego bohatera. Roberto nie bez powodu nosił przydomek Dinamite. O sile jego uderzeń przekonał się Zygmunt Kukla. 24-letniemu Brazylijczykowi wróżono wielką przyszłość, ale na tym się skończyło. Po mundialu Roberto zaliczył epizod w Barcelonie (zagrał tylko w ośmiu meczach) i jak niepyszny wrócił do Brazylii, gdzie grał już do końca kariery. Na mundialu już nie zagrał, choć był w kadrze na España'82. Zamiast do galerii sław trafił do galerii... wielkich niespełnionych talentów. 


        

FUTBOLOWE ABECADŁO

MUNDIALU ARGENTYNA'78

Autor: Rafał Byrski 

mistrzostwa świata Argentyna 1978 - oficjalny plakat turnieju mistrzostwa świata Argentyna 1978 - oficjalny plakat turnieju
FOT. EAST NEWS

Oficjalny plakat mistrzostw świata w Argentynie.

A – jak „Alchemia Futbolu”. Bestseller Jacka Gmocha, który napisał razem ze znanym dziennikarzem Tadeuszem Olszańskim. Książka wyszła w obłędnym nakładzie 100 tysięcy egzemplarzy, a był jeszcze dodruk. Selekcjoner opisał w niej wiele nowatorskich pomysłów, jakie wprowadził do pracy z kadrą. Współpraca z psychologiem, informatykiem czy trenerem sportów walki, bardzo szczegółowy monitoring zawodników, przeprowadzanie co kilka tygodni konsultacji dla kilkudziesięciu wyróżniających się piłkarzy ekstraklasy, drobiazgowa analiza silnych i słabych stron rywali (łącznie z wywiadami, jakie trener i zawodnicy udzielili dziennikarzom w swoich krajach) – tymi wszystkimi działaniami Gmoch na pewno wyprzedził epokę.


B – jak „Bolek”, czyli pseudonim Grzegorza Laty. Król strzelców poprzedniego mundialu tym razem nie zachował korony, ale i tak był najgroźniejszym napastnikiem z tercetu, który rozpoczynał turniej: Lato – Lubański – Szarmach. „Bolek” strzelał gole w meczach z Tunezją i Brazylią. Dwie bramki w dwóch kolejnych mundialowych starciach z reprezentacją „canarinhos” to rzadki wyczyn. Nic dziwnego, że Lato do dziś jest jednym z najpopularniejszych polskich piłkarzy w kraju pięciokrotnych mistrzów świata.

MŚ w Argentynie 1978 - Grzegorz LatoMŚ w Argentynie 1978 - Grzegorz Lato
FOT. PAP

Dziesięć goli w trzech turniejach. Żaden z polskich piłkarzy jeszcze długo nie poprawi znakomitego bilansu Grzegorza Laty w finałach MŚ.

C – jak „cień Kempesa”. Taką rolę dostał Henryk Kasperczak w meczu z Argentyną. Jacek Gmoch przesunął pomocnika Stali Mielec na środek obrony, a Jerzego Gorgonia wysłał na trybuny. Ten wariant sprawdził się selekcjonerowi rok wcześniej w trakcie tournée kadry po Ameryce Południowej i Gmoch postanowił go powtórzyć. Argentyńczycy mieli grać dołem, a – zdaniem selekcjonera – szybki i zwinny Kasperczak nadawał się do takiej gry lepiej od wysokiego, potężnego i mniej zwrotnego Gorgonia. Niestety, Gmoch się przeliczył. Kempes strzelił dwa gole, a pierwszego głową ze środka pola karnego.


D – jak depesza. Gratulacyjna Edwarda Gierka po pierwszym meczu Polaków. Bezbramkowy remis z RFN-em został przyjęty w naszym kraju jako olbrzymi sukces. Neutralni obserwatorzy ocenili, że to biało-czerwoni byli bliżej zwycięstwa niż mistrzowie świata. A ekipa Gierka na gwałt potrzebowała sukcesu. Kryzys gospodarczy zbliżał się wielkimi krokami i mundialowe występy piłkarzy miały przynajmniej na chwilę odwrócić uwagę Polaków od coraz bardziej pustych półek. Spodziewanego sukcesu w Argentynie jednak nie było, kolejnych depesz od pierwszego sekretarza PZPR również.

mistrzostwa świata Argentyna 1978mistrzostwa świata Argentyna 1978
FOT. PAP

Przy pingpongowym stole Jacek Gmoch (pierwszy z lewej) imponował taką samą ambicją jak na trenerskiej ławce. Obok selekcjonera najmłodszy piłkarz argentyńskiego mundialu Andrzej Iwan.

E – jak eksperymenty selekcjonera. Stara piłkarska prawda mówi, że gdy drużyna wygrywa, to nie zmienia się zwycięskiego składu. Polacy rozpoczęli od remisu, a później wygrali dwa kolejne spotkania. Gmoch mieszał i żonglował składem jednak od początku mundialu. Zaczął z Lubańskim w ataku, a z Bońkiem na ławce. Z Meksykiem posadził na trybunach Szarmacha, a na ławce Lubańskiego. W pierwszej jedenastce zadebiutowali Boniek i Iwan. Mającego do tej pory pewne miejsce w defensywie Maculewicza zastąpił Rudy. Z Argentyną Kasperczak zagrał na stoperze, ale już z Peru wylądował na ławce, by wrócić do składu na Brazylię. Na dwa ostatnie spotkania Gmoch przeprosił się z Gorgoniem, którego odsunął od meczu z Argentyną. I tak dalej, i tak dalej. Dużo zmian, ale awansu do strefy medalowej zabrakło.


F – jak fosa. Organizatorzy zainstalowali ją ze względów bezpieczeństwa na każdym mundialowym stadionie. Często zdarzało się, że w trakcie meczu piłka wpadała do wody. Wtedy porządkowi wyciągali ją za pomocą specjalnych czerpaków. Przed meczem z Tunezją kierownictwo naszej ekipy zwróciło się do organizatorów, by zwiększyli liczbę osób wydobywających futbolówkę z fosy. Argumentowano, że zespoły grające na czas lub rozpaczliwie broniące się przed rywalem celowo mogą wybijać piłkę poza boisko. Spodziewano się, że tak będą robić piłkarze z Afryki. W trakcie meczu okazało się, że to nasi zawodnicy rozpaczliwie wybijali piłkę po autach.

Gauchito Maskotka MŚ 1978Gauchito Maskotka MŚ 1978
FOT. PAP

Gauchito – oficjalna maskotka argentyńskiego mundialu.

G – jak Gauchito. Sympatyczny malec o tym imieniu był oficjalną maskotką turnieju. Ubrany w strój reprezentacji Argentyny uśmiechał się w czasie mundialu niemal z każdego plakatu czy witryny sklepowej. Na głowie miał kapelusz, na szyi apaszkę, a w dłoni trzymał bicz. To atrybuty gaucho, czyli południowoamerykańskiego kowboja lub jak kto woli pastucha bydła.

Pierwszy Polak w kosmosie - Mirosław Hermaszewski Pierwszy Polak w kosmosie - Mirosław Hermaszewski
FOT. PAP

Mirosław Hermaszewski – pierwszy Polak w kosmosie. Od 27 czerwca do 5 lipca 1978 roku razem z Rosjaninem Piotrem Klimukiem odbył lot na statku Sojuz 30.

H – jak Hermaszewski Mirosław. Pierwszy Polak w kosmosie wyruszył w tę historyczną misję 27 czerwca 1978 roku, czyli dwa dni po finałowym meczu argentyńskiego mundialu. Gdyby o złoto zagrała drużyna Gmocha, to efekt propagandowy tych dwóch wydarzeń byłby dla ekipy Gierka nie do przecenienia. Niestety, piłkarze nie pokazali w Argentynie „kosmicznej” gry i to Hermaszewski został niekwestionowanym bohaterem polskich mediów.


I – jak Iwan Andrzej. Czyli najmłodszy piłkarz argentyńskich MŚ. W dniu rozpoczęcia turnieju miał 18 lat i 208 dni. Nie zagrał w meczach towarzyskich przed mundialem, gdyż zgodnie z przepisami nie mógłby wtedy wystąpić w finałach ME do lat 18. Na turnieju, który odbył się w maju 1978 roku w Polsce, biało-czerwoni zdobyli brązowy medal. Iwan był największą gwiazdą drużyny prowadzonej przez Edmunda Zientarę. Debiut w dorosłej kadrze napastnik krakowskiej Wisły zaliczył w meczu z Tunezją, a następne spotkanie z Meksykiem rozpoczął w wyjściowej jedenastce. Po latach wspominał, że udział w mundialu trochę go przerósł. Nie był ani fizycznie, ani psychicznie gotowy do gry w tak wielkim turnieju.

Pierwszy polski sędzia w finałach MŚ - Alojzy Jarguz Pierwszy polski sędzia w finałach MŚ - Alojzy Jarguz
FOT. PAP

Były prezes PZPN Michał Listkiewicz (z lewej) odznacza Alojzego Jarguza z okazji 85-lecia Polskiego Związku Piłki Nożnej.

J – jak Jarguz Alojzy. Pierwszy polski sędzia, który wystąpił w finałach mistrzostw świata. Jako główny prowadził mecz Peru – Iran (4:1), a w dwóch spotkaniach był liniowym. Sędziował także cztery lata później na mundialu w Hiszpanii, gdzie był rozjemcą w starciu Francji z Irlandią Północną (4:1). Ostry, bezkompromisowy, surowy, ale sprawiedliwy. Przebojem wdarł się do czołówki najlepszych arbitrów świata i został w niej na lata. Zmarł w kwietniu 2019 roku.


K – jak karny. Najsłynniejszy i zapewne najważniejszy w historii polskiego futbolu. Pod koniec pierwszej połowy meczu z Argentyną, przy stanie 1:0 dla gospodarzy, Kempes wybił piłkę ręką po główce Laty. Kazimierz Deyna strzelił podobnie jak cztery lata wcześniej w meczu z Jugosławią. Lekko, w środek bramki. Wtedy całkowicie zmylił Envera Maricia, który rzucił się w lewy róg. Argentyński bramkarz Ubaldo Fillol wiedział jednak, czego się spodziewać. Stał jak wmurowany i bez trudu złapał piłkę. Znany dziennikarz i historyk futbolu Andrzej Gowarzewski zwrócił uwagę, że nie była to pierwsza „jedenastka”, jaką Deyna zmarnował w spotkaniu z Argentyną. W towarzyskim meczu w grudniu 1968 roku w Mar del Placie uderzenie Deyny obronił Edgardo Andrada. „Czy Jacek Gmoch, mając wiedzę o niewykorzystanym rzucie karnym przez Deynę, pozwoliłby mu próbować po raz wtóry?” – pytał Gowarzewski. To jedna z tajemnic mundialu.

mistrzostwa świata Argentyna 1978mistrzostwa świata Argentyna 1978
FOT. PAP

Jan Tomaszewski z czworonożnym przyjacielem w ośrodku „Jockey Club”, położonym niedaleko Rosario.

L – jak „Libertador”. Tak nazywał się hotel w Rosario, w którym w czasie mundialu mieszkała reprezentacja Polski. Na treningi zawodnicy dojeżdżali na obiekty podmiejskiego „Jockey Clubu”. Tam po zajęciach mogli pospacerować, zagrać w ping-ponga, spróbować sił na polu golfowym czy po prostu napić się kawy. Narzekali jednak na uciążliwe dojazdy. Tym, którzy byli cztery lata wcześniej na niemieckim mundialu, brakowało sielskiej i rodzinnej atmosfery hotelu „Sonne Post” w Murrhardt, gdzie mieszkała drużyna Kazimierza Górskiego.


M – jak młodzi, gniewni. Zbigniew Boniek i Adam Nawałka to piłkarze, którzy przebojem weszli do kadry Gmocha. Zebrali także najwięcej pochwał za argentyński mundial. Młodzi, zdolni, utalentowani i… pewni swego. Czasami nawet do przesady, a to nie zawsze podobało się starszym graczom. Gmoch postawił na Bońka dopiero w meczu z Meksykiem, a ten dwoma kapitalnymi golami nie oddał już miejsca w jedenastce. Nawałka od początku był pewniakiem, zagrał w pięciu z sześciu spotkań. Obaj mieli być reprezentantami na lata, ale los chciał inaczej. Boniek pojechał na dwa kolejne mundiale, ale Nawałka przegrał z kontuzjami.


N – jak nagrody. FIFA postanowiła iść z duchem czasu i jeszcze bardziej uatrakcyjnić mundial. Z tego powodu przyznano nowe trofea. „Złotą Piłkę” otrzymał najlepszy piłkarz, a „Złotego Buta” najlepszy strzelec. Obie nagrody trafiły do Mario Kempesa. „Złota Piłka” i „Złoty But” miały swoje odpowiedniki w wersji srebrnej i brązowej. Otrzymali je drugi i trzeci zawodnik w poszczególnych klasyfikacjach. Doceniono także strzelca najszybszego gola. Francuz Bernard Lacombe dostał złoty zegarek za zdobycie bramki w 38. sekundzie meczu z Włochami (1:2).


O – jak obsesja szpiegowania. Gmoch był odpowiedzialny za „bank informacji” w drużynie Kazimierza Górskiego. Nic dziwnego, że gdy został selekcjonerem, przywiązywał do rozpracowywania rywali olbrzymią wagę. Z tego powodu doszło do niecodziennej sytuacji. Kilka miesięcy przed mundialem Gmoch wysłał na towarzyski mecz RFN – Brazylia kilkunastu (!) obserwatorów. Każdy z nich miał za zadanie rozpracować tylko jednego (!) niemieckiego piłkarza. Okazało się, że ta szczegółowa wiedza nie była potrzebna. Niemcy przywieźli do Argentyny jedną z najsłabszych drużyn w historii. Z sześciu spotkań wygrali tylko jedno (6:0 z Meksykiem).


P – jak pożegnania z kadrą. Mecz Polaków z Brazylią był ostatnim w reprezentacji dla trzech wybitnych piłkarzy: Kazimierza Deyny, Jerzego Gorgonia i Henryka Kasperczaka. Cała trójka jeszcze przed wylotem do Argentyny zapowiedziała, że po mundialu pożegna się z drużyną narodową. I słowa dotrzymała.

mistrzostwa świata Argentyna 1978mistrzostwa świata Argentyna 1978
FOT. PAP

Trener i jego asy. Od lewej: Kazimierz Deyna, Grzegorz Lato, Jerzy Gorgoń, Jacek Gmoch, Włodzimierz Lubański i Andrzej Szarmach.

R – jak rewelacja turnieju. Na to miano zasłużyli Tunezyjczycy. Do Argentyny przyjeżdżali w roli chłopców do bicia, a wyjeżdżali jako prawdziwi mężczyźni, którzy postawili się mistrzom świata i trzeciej drużynie poprzedniego mundialu. Z Niemcami zremisowali bezbramkowo, z Polską przegrali tylko 0:1 po wyrównanej grze. Już w pierwszym grupowym starciu Tunezyjczycy, których selekcjonerem był absolwent słynnej trenerskiej szkoły w Kolonii Abdelmajid Chetali, sprawili sensację, wygrywając z Meksykiem (3:1). Dzięki temu Tunezja została pierwszym afrykańskim krajem, który wygrał mecz w finałach MŚ. Piłkarski Czarny Kontynent powoli budził się ze snu.


S – jak starania. Argentyna długo bezowocnie ubiegała się o organizację piłkarskich mistrzostw świata. Kraj znad La Platy chciał gościć uczestników mundialu już w 1962 i 1970 roku. Wtedy przegrał z Chile i Meksykiem. Udało się dopiero za trzecim podejściem. 6 lipca 1966 roku na kongresie FIFA w Londynie oficjalnie przyznano Argentynie prawo do organizacji mistrzowskiego turnieju w 1978 roku.

Tango - oficjalna piłka MŚ 1978Tango - oficjalna piłka MŚ 1978
FOT. PAP

Tango w pełnej krasie. Oficjalna piłka mistrzostw świata w Argentynie.

T – jak Tango. Tym razem nie chodzi o namiętny argentyński taniec, ale o oficjalną piłkę turnieju. Futbolówka składała się z pięciokątów i sześciokątów. Zachwycano się jej nowoczesnym wyglądem, do czego przyczyniły się nadrukowane wzory, tworzące dwanaście okręgów. Do tej koncepcji wrócono po… 34 latach, przygotowując piłkę na polsko-ukraińskie Euro.


U – jak ustawiony mecz. Takie podejrzenia dotyczyły ostatniego spotkania w „polskiej grupie” Argentyna – Peru. Gospodarze mundialu musieli wygrać różnicą przynajmniej czterech goli, by awansować do finału. Przy innym wyniku o złoto zagraliby Brazylijczycy. Peruwiańscy piłkarze o nic już nie grali i pokazali to na boisku – przegrali 0:6. Do „czystości” tego wyniku wątpliwości pozostały do dziś, choć nic nikomu nie udowodniono. Najbardziej zniesmaczeni byli Brazylijczycy, którzy zamiast w finale zagrali tylko o trzecie miejsce.

mistrzostwa świata Argentyna 1978mistrzostwa świata Argentyna 1978
FOT. PAP

Legendarny komentator Polskiego Radia i TVP Bohdan Tomaszewski (z lewej) w rozmowie z Bohdanem Masztalerem.

W – jak wykształcenie. Gmoch cenił piłkarzy, którzy potrafili myśleć. Nie tylko na boisku. Selekcjoner był z wykształcenia inżynierem, absolwentem Politechniki Warszawskiej. Nic dziwnego, że faworyzował piłkarzy o ścisłych umysłach, którzy tak jak on w trakcie kariery ukończyli prestiżowe uczelnie. Jego ulubieńcami byli Bohdan Masztaler i Henryk Maculewicz. Ten pierwszy był absolwentem Szkoły Głównej Planowania i Statystyki. Maculewicz skończył krakowską Akademię Górniczo-Hutniczą.


Z – jak „zerozeryzm”. Takie słowo proponowali kiedyś wprowadzić do słownika włoscy dziennikarze. Miało być synonimem nudy, jakiej z reguły towarzyszą mecze, w których nie ma goli. W trakcie spotkania Polski z RFN-em telewizyjne kamery kilkakrotnie pokazywały ziewających na trybunach widzów. Przywykłym do fajerwerków i efektownych akcji południowoamerykańskim kibicom trudno było oglądać mecz, który po jego zakończeniu nazwano eufemistycznie „partią szachów”.


Ż – jak żal. To uczucie chyba najbardziej dominowało po mundialowym występie biało-czerwonych. Drużyna Jacka Gmocha zajęła piąte miejsce, ale w zgodnej opinii obserwatorów stać ją było na znacznie więcej. Mieszanka rutyny z młodością mogła i powinna dać piorunujący efekt. Stało się inaczej, a jednym z największych grzechów Polaków była nieskuteczność. W przegranych starciach z Argentyną i Brazylią nasza drużyna długimi okresami dominowała, prowadziła grę i miała mnóstwo sytuacji podbramkowych. Niestety, pudłowała na potęgę. W sześciu meczach strzeliła tylko sześć goli.

NA STARYCH SZPALTACH

Okładka przeglądu sportowego po meczu Polska - Brazylia (21.06.1978)Okładka przeglądu sportowego po meczu Polska - Brazylia (21.06.1978)
Okładka piłki nożnej po meczu Polska - Brazylia (21.06.1978)Okładka piłki nożnej po meczu Polska - Brazylia (21.06.1978)
Z notatnika statystyka
AUTOR: Wojciech Frączek
MECZOWY RENTGEN

► Siódmy mecz reprezentacji z Brazylią i szósta porażka
► Zagrało 12 zawodników z 7 klubów

TEN PIERWSZY RAZ

► Pierwszy mecz reprezentacji rozegrany 21 czerwca
► Po raz pierwszy w historii rozjemcą w meczu reprezentacji był sędzia z Chile

JUBILEUSZE

► 330. oficjalny mecz reprezentacji
► 130. gol reprezentacji strzelony w mistrzostwach świata i Europy liczonych łącznie (eliminacje + finały)
► 90. bramka reprezentacji strzelona w czerwcu
► 50. występ w reprezentacji Władysława Żmudy
► 25. mecz Jacka Gmocha w roli selekcjonera reprezentacji
► 20. występ w reprezentacji Henryka Maculewicza

I POŻEGNANIA

► Ostatni występ w reprezentacji w Kazimierza Deyny
► Ostatni występ w reprezentacji Henryka Kasperczaka
► Ostatni występ w reprezentacji Jerzego Gorgonia